Badanga shikast etkazish

Badanga etkazilgan shikastning huquqiy bahosi uning og‘irligi, sog‘liqqa ta’siri, mehnat qobiliyati yo‘qotilishi va boshqa oqibatlarga qarab farq qiladi.

Qonunchilikda engil, o‘rtacha og‘ir va og‘ir shikast uchun turli javobgarlik choralari belgilangan.

Ehtiyotsizlik orqasida engil tan jarohati etkazish

Ehtiyotsizlik orqasida engil tan jarohati etkazish uchun 1 BHMdan 2 BHMgacha jarima solinadi.

Bunda shaxs jabrlanuvchiga shikast etkazishni qasddan maqsad qilmagan bo‘ladi, lekin uning ehtiyotsiz harakati natijasida engil tan jarohati kelib chiqadi.

Qasddan engil tan jarohati — ma’muriy javobgarlik

Agar qasddan etkazilgan engil tan jarohati:

— sog‘liqning qisqa muddat yomonlashuviga;

— yoki mehnat qobiliyatining uncha uzoq davom etmaydigan turg‘un tarzda yo‘qotilishiga olib kelmagan bo‘lsa, 2 BHMdan 4 BHMgacha jarima qo‘llanadi. Oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik to‘g‘risidagi maxsus ma’muriy huquqbuzarlik alomatlari mavjud bo‘lgan holatlar bundan mustasno.

Takroran engil tan jarohati etkazilsa

Agar yuqoridagi huquqbuzarlik uchun ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin 1 yil ichida xuddi shu harakat yana sodir etilsa:

— 5 BHMdan 25 BHMgacha jarima;

— yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq qo‘llanishi mumkin.

Eslatma: eski tartibda bunday takroriy harakat Jinoyat kodeksining 109-moddasi bo‘yicha jinoyat hisoblangan. 2024-yil 8-oktabrdan 109-moddaning ushbu birinchi qismi chiqarib tashlangan, takroriy holat esa Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 52-moddasida qoldirilgan.

Qachon engil shikast jinoyat hisoblanadi

Qasddan etkazilgan shikast natijasida sog‘liq:

— 6 kundan ortiq;

— ammo 21 kundan ko‘p bo‘lmagan muddatga yomonlashsa yoki umumiy mehnat qobiliyati uncha uzoq bo‘lmagan muddatga yo‘qotilsa, Jinoyat kodeksining 109-moddasi bo‘yicha jinoiy javobgarlik kelib chiqadi.

Bunday harakat uchun:

— 25 BHMdan 50 BHMgacha jarima;

— 2 yilgacha axloq tuzatish ishlari;

— 1 yilgacha ozodlikni cheklash;

— yoki 1 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish belgilanishi mumkin.

Diniy taassub zamirida, guruh tomonidan yoki qurol yoxud sovuq qurol sifatida foydalanish mumkin bo‘lgan ashyo bilan sodir etilgan holatlarda 1 yildan 2 yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish nazarda tutilgan.

O‘rtacha og‘ir shikast

Qasddan etkazilgan shikast:

— sodir etilayotgan paytda hayot uchun xavfli bo‘lmasa;

— og‘ir shikastga xos oqibatlarga olib kelmasa;

— ammo sog‘liqning kamida 21 kun, lekin 4 oydan ko‘p bo‘lmagan muddatga yomonlashishiga;

— yoki umumiy mehnat qobiliyatining 10 foizdan 33 foizgacha yo‘qolishiga olib kelsa, o‘rtacha og‘ir shikast hisoblanadi.

Bunday qilmish uchun:

— 360 soatgacha majburiy jamoat ishlari;

— 3 yilgacha axloq tuzatish ishlari;

— 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash;

— yoki 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish belgilanishi mumkin.

Ikki yoki undan ortiq shaxsga, homiladorligi ma’lum bo‘lgan ayolga, o‘ta shafqatsizlik bilan, guruh tomonidan, qurol ishlatib va qonunda ko‘rsatilgan boshqa og‘irlashtiruvchi holatlarda sodir etilsa, 3 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish qo‘llanadi.

Og‘ir shikast

Qasddan badanga og‘ir shikast, jumladan:

— hayot uchun xavfli bo‘lgan;

— ko‘rish, so‘zlash yoki eshitish qobiliyatini yo‘qotishga;

— biror a’zo yoki uning funktsiyasi yo‘qolishiga;

— ruhiy holat yoki sog‘liqning boshqa og‘ir buzilishiga;

— umumiy mehnat qobiliyatining kamida 33 foizi doimiy yo‘qolishiga;

— homilaning tushishiga;

— badanning tuzalmaydigan darajada xunuklashishiga olib kelgan shikastni qamrab oladi.

Asosiy tarkib uchun 3 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash yoki ozodlikdan mahrum qilish belgilangan.

Qurol ishlatish, o‘ta shafqatsizlik, tamagirlik niyati, guruh bo‘lib sodir etish va boshqa og‘irlashtiruvchi holatlarda jazo 5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishgacha etadi.

Agar qilmish:

— ikki yoki undan ortiq shaxsga nisbatan;

— takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan;

— o‘ta xavfli retsidivist tomonidan;

— uyushgan guruh tomonidan;

— yoki jabrlanuvchining o‘limiga sabab bo‘lgan holda sodir etilsa, 8 yildan 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish belgilanadi.

Oilaviy zo‘ravonlik holatlarida

Umumiy engil, o‘rtacha og‘ir va og‘ir shikastga oid normalarning o‘zida ham oilaviy (maishiy) zo‘ravonlikka oid maxsus tarkib mavjud bo‘lsa, tegishli maxsus norma qo‘llanilishi nazarda tutilgan.

Shu sabab turmush o‘rtog‘i, sobiq turmush o‘rtog‘i, bir ro‘zg‘or asosida yashovchi shaxs yoki qonunda belgilangan boshqa yaqin munosabatlar doirasida shikast etkazilganda qilmishni oddiy 52, 104, 105 yoki 109-moddalar bo‘yicha baholash bilan cheklanilmaydi.