Ким шикоят қилиш ҳуқуқига эга?

Ҳар бир жисмоний ёки юридик шахс, агар солиқ органининг:

• норматив хусусиятга эга бўлмаган ҳужжати;
• қарори;
• мансабдор шахсининг ҳаракати;
• ёки ҳаракатсизлиги

унинг ҳуқуқларини бузган деб ҳисобласа, юқори турувчи солиқ органига ёки судга шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Норматив хусусиятга эга бўлмаган ҳужжат муайян шахсга нисбатан ҳуқуқий оқибат келтириб чиқарадиган солиқ органи ҳужжатидир.

Қаерга шикоят қилиш мумкин?

Шикоят:

• юқори турувчи солиқ органига;
• ёки бевосита судга берилиши мумкин.

Туман ёки шаҳар солиқ инспекциялари, Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар солиқ бошқармаларининг шикоятни кўриб чиқиш якунлари бўйича қабул қилган ҳужжатлари устидан Солиқ қўмитасига шикоят қилиш мумкин.

Солиқ қўмитасининг норматив хусусиятга эга бўлмаган ҳужжатлари ва унинг мансабдор шахслари ҳаракатлари устидан судга шикоят қилинади.

Шикоят бериш қарор ижросини тўхтатадими?

Юқори турувчи солиқ органига ёки судга шикоят бериш:

• қўшимча ҳисобланган солиқлар ва йиғимларни ундиришни;
• молиявий санкцияларни қўллашни;
• шикоят қилинаётган қарор ёки ҳаракат ижросини шикоят бўйича қарор қабул қилингунига ёки суд қарори қонуний кучга киргунига қадар тўхтатиб туради.

Муҳим: шикоят берган шахс устидан шикоят қилинаётган солиқ органини бу ҳақда хабардор қилиши ва шикоят берилганини тасдиқловчи ҳужжатни тақдим этиши шарт.

Солиқ текшируви натижаси бўйича шикоят қачон берилади?

Сайёр солиқ текшируви ёки солиқ аудити натижалари бўйича қабул қилинган қарор устидан шикоят шахс ўз ҳуқуқлари бузилганини билган ёки билиши керак бўлган кундан эътиборан 1 ой ичида берилади.

Бундай шикоят юқори турувчи солиқ органига қарорни қабул қилган солиқ органи орқали тақдим этилади.

Қарор устидан шикоят қилинаётган солиқ органи шикоятни барча материаллар билан бирга 3 кун ичида юқори турувчи солиқ органига юбориши шарт.

Эътибор беринг: бир ойлик муддат узрли сабаб билан ўтказиб юборилган бўлса, шикоят берувчининг илтимосномаси асосида юқори турувчи солиқ органи уни тиклаши мумкин.

Шикоят қандай шаклда берилади?

Шикоят ва унга илова қилинадиган ҳужжатлар:

• ёзма;
• ёки электрон шаклда берилиши мумкин.

Шикоят уни берган шахс ёки унинг ваколатли вакили томонидан имзоланади.

Шикоятда қуйидагилар кўрсатилади:

• жисмоний шахснинг Ф.И.О. ва яшаш жойи ёки юридик шахснинг номи ва манзили;
• устидан шикоят қилинаётган ҳужжат, қарор, ҳаракат ёки ҳаракатсизлик;
• солиқ органининг номи;
• ҳуқуқлар қайси асосларга кўра бузилгани;
• шикоят берувчининг аниқ талаблари.

Телефон рақами, электрон почта манзили ва ишни кўриб чиқиш учун зарур бошқа маълумотларни ҳам кўрсатиш мумкин.

Агар шикоят вакил орқали берилса, унинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.

Шикоятга нималарни илова қилиш керак?

Шикоятга, вазиятга қараб:

• солиқ органининг қарори;
• солиқ текшируви далолатномаси;
• далолатномага берилган эътирозлар;
• шартномалар ва ҳисоб-китоблар;
• тўлов ҳужжатлари;
• солиқ ҳисоботлари;
• шикоятдаги важларни тасдиқловчи бошқа ҳужжатлар илова қилиниши мумкин.

Шикоят кўриб чиқилаётган вақтда қарор қабул қилингунига қадар қўшимча ҳужжатлар тақдим этиш ҳам мумкин.

Қачон шикоят кўрмасдан қолдирилади?

Шикоят, жумладан, қуйидаги ҳолларда кўрмасдан қолдирилиши мумкин:

• шикоят имзоланмаган бўлса;
• вакилнинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат берилмаган бўлса;
• шикоят бериш муддати ўтказиб юборилиб, уни тиклаш сўралмаган бўлса;
• шикоят чақириб олинган бўлса;
• айнан ўша асослар бўйича аввал шикоят берилган бўлса;
• шикоят белгиланган тартиб ёки шакл талабларига мувофиқ бўлмаса;
• айни масала бўйича судга мурожаат қилинган бўлса;
• масала қўзғатилган жиноят иши доирасида кўрилаётган бўлса.

Шикоятни кўрмасдан қолдириш ҳақида қарор 5 кун ичида қабул қилинади ва бу ҳақда шахсга қарор қабул қилинган кундан эътиборан 3 кун ичида хабар берилади.

Шикоят қанча муддатда кўриб чиқилади?

Солиқ аудити натижалари бўйича жавобгарликка тортиш ёки қўшимча солиқ ҳисоблаш ҳақидаги қарор устидан берилган шикоят 1 ой ичида кўриб чиқилади.

Бу муддат зарур ҳужжатларни олиш ёки қўшимча ҳужжатларни ўрганиш учун кўпи билан 15 кунга узайтирилиши мумкин.

Бошқа шикоятлар бўйича қарор, қоида тариқасида, 15 кун ичида қабул қилинади. Ушбу муддат ҳам кўпи билан 15 кунга узайтирилиши мумкин.

Муддат узайтирилгани ҳақида шикоят берувчига 3 кун ичида хабар берилади.

Шикоят бўйича қандай қарор қабул қилиниши мумкин?

Юқори турувчи солиқ органи:

• шикоятни қаноатлантирмасдан қолдириши;
• солиқ органи ҳужжатини бекор қилиши;
• қарорни тўлиқ ёки қисман бекор қилиши;
• қарорни бекор қилиб, янги қарор қабул қилиши;
• мансабдор шахснинг ҳаракати ёки ҳаракатсизлигини ноқонуний деб топиши мумкин.

Шикоятни кўриб чиқиш натижаси бўйича қарор шикоят берган шахсга қабул қилинган санадан эътиборан 3 кун ичида топширилади ёки юборилади.

Шикоятни чақириб олиш мумкинми?

Юқори турувчи солиқ органига берилган шикоят бўйича қарор қабул қилингунига қадар уни тўлиқ ёки қисман чақириб олиш мумкин.

Муҳим: шикоят чақириб олинса, айни асослар бўйича юқори турувчи солиқ органига такроран шикоят қилиш ҳуқуқи йўқолади.

Судга мурожаат қилиш

Солиқ органининг ҳужжати, қарори ёки мансабдор шахсининг ҳаракати ёхуд ҳаракатсизлиги устидан судга қонунчиликда белгиланган тартибда шикоят қилиш мумкин.

Юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорларнинг солиқ низолари, одатда, иқтисодий судда, жисмоний шахсларнинг оммавий-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низолари эса маъмурий судда кўриб чиқилади.

Тавсия: шикоятда фақат қарордан норозиликни эмас, қайси норма бузилгани, ҳисоб-китобдаги хато ва қандай қарор қабул қилиниши сўралаётганини аниқ кўрсатиш лозим.