Интеллектуал мулкка бўлган мутлақ ҳуқуқларни қандай ҳимоя қилиш мумкин?

Ҳуқуқ бузилганда нимани талаб қилиш мумкин?

Интеллектуал мулкка оид мутлақ ҳуқуқ бузилганда ҳуқуқ эгаси фуқаролик ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг умумий усулларидан фойдаланиши мумкин.

Жумладан:

ҳуқуқни тан олиш;
ҳуқуқ бузилишидан олдинги ҳолатни тиклаш;
ҳуқуқни бузаётган ёки уни бузиш хавфини туғдираётган ҳаракатларни тўхтатиш;
битимни ҳақиқий эмас деб топиш ва унинг оқибатларини қўллаш;
бурчни аслича бажаришга мажбур қилиш;
зарарни қоплаш;
неустойка ундириш;
маънавий зиённи қоплаш;
ҳуқуқий муносабатни ўзгартириш ёки бекор қилиш каби талаблар қўйилиши мумкин.

Қайси ҳимоя усули қўлланиши ҳуқуқ бузилишининг тури ва тегишли интеллектуал мулк объектига оид махсус қонунларга боғлиқ.

Контрафакт маҳсулотни олиб қўйиш мумкинми?

Фуқаролик кодекси мутлақ ҳуқуқларни ҳимоя қилишнинг махсус усулларини ҳам белгилайди.

Хусусан, мутлақ ҳуқуқлар бузилган моддий объектлар ҳамда ҳуқуқбузарлик натижасида яратилган моддий объектларни олиб қўйиш мумкин.

Бу чора, масалан, ҳуқуқни бузувчи нусхалар ёки бошқа моддий маҳсулотларга нисбатан тегишли қонунчилик асосида қўлланиши мумкин.

Ҳуқуқбузарлик ҳақида маълумотни эълон қилишни талаб қилиш мумкинми?

Ҳа. Мутлақ ҳуқуқни ҳимоя қилиш усулларидан бири — содир этилган ҳуқуқбузарлик ҳақидаги маълумотни мажбурий равишда эълон қилиш ва унда бузилган ҳуқуқ кимга тегишли эканини кўрсатишдир.

Бу ҳуқуқ эгасининг обрўси ва унинг ҳуқуқи ҳақидаги тўғри маълумотни тиклашга хизмат қилиши мумкин.

Бошқа шахс объектдан рухсатсиз фойдаланса нима қилиш керак?

Аввало ҳуқуқ эгалигини ва ҳуқуқбузарликни тасдиқловчи далилларни сақлаб қолиш муҳим.

Амалда бу:

муҳофаза ҳужжати ёки давлат реестри маълумотлари;
шартнома;
асар ёки бошқа объектнинг яратилганини тасдиқловчи материаллар;
ҳуқуқбузарлик акс этган фото, видео, веб-саҳифа ёки бошқа электрон далиллар;
сотув, реклама ёки тарқатиш ҳолатларига оид ҳужжатлар бўлиши мумкин.

Кейин ҳуқуқбузарликни тўхтатиш ва тегишли зарарни қоплаш бўйича талаб билдириш, зарур ҳолда эса ҳуқуқни ҳимоя қилиш учун ваколатли орган ёки судга мурожаат қилиш мумкин. Фуқаролик кодекси мутлақ ҳуқуқларни суд орқали ва бошқа қонуний усуллар билан ҳимоя қилиш имконини беради.

Шартнома бузилиши ҳам интеллектуал мулк ҳуқуқининг бузилиши ҳисобланадими?

Агар интеллектуал фаолият натижасини яратиш ёки ундан фойдаланиш тўғрисидаги шартнома бузилса, Фуқаролик кодексининг мажбуриятларни бузганлик учун жавобгарлик тўғрисидаги умумий қоидалари қўлланади.

Масалан, лицензиат шартномада белгиланган ҳудуд, муддат ёки фойдаланиш доирасидан чиқиб кетса, шартнома ва тегишли интеллектуал мулк қоидалари асосида ҳуқуқий ҳимоя масаласи қўйилиши мумкин.

Ўз ҳуқуқини мустақил ҳимоя қилиш мумкинми?

Фуқаролик ҳуқуқларини шахснинг ўзи ҳимоя қилишига ҳам йўл қўйилади. Бироқ бундай чоралар ҳуқуқбузарликка мутаносиб бўлиши ва унинг олдини олиш учун зарур ҳаракатлар доирасидан чиқмаслиги керак.

Шу сабабли ҳуқуқ эгаси қонунга хилоф «жазолаш» чораларини мустақил қўлламасдан, қонунда белгиланган ҳуқуқий воситалардан фойдаланиши лозим.

Эслатма: интеллектуал мулк ҳуқуқи бузилганда далилларни имкон қадар эрта сақлаб қолиш муҳим. Интернетдаги материал бўлса, саҳифа манзили, сана, скриншот ва бошқа электрон далиллар кейинги ҳуқуқий ҳимояда аҳамиятли бўлиши мумкин.