Boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi

Vыplata pensii po sluchayu poteri kormilьtsa — Polotsk. Polotskiy vestnik. Novosti Polotska i Polotskogo rayona

Kimlar pensiya olishi mumkin?

Vafot etgan boquvchining qaramog‘ida bo‘lgan mehnatga qobiliyatsiz oila a’zolari boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasini olish huquqiga ega.

Boquvchining farzandlariga pensiya ular uning qaramog‘ida bo‘lgan yoki bo‘lmaganidan qat’i nazar tayinlanadi.

Boquvchi — mehnati yoki daromadi bilan oila a’zolarini ta’minlab kelgan shaxs.

Mehnatga qobiliyatsiz oila a’zosi — yoshi, nogironligi yoki qonunda belgilangan boshqa holat sababli mustaqil mehnat qilish imkoniyati cheklangan shaxs.

Pensiya ulushi — oilaga tayinlangan umumiy pensiyaning muayyan oila a’zosiga tegishli qismi.

Qaysi oila a’zolari huquqqa ega?

Jumladan:

18 yoshga to‘lmagan farzandlar, aka-ukalar, opa-singillar va nabiralar;
18 yoshga to‘lgunga qadar nogironligi belgilangan yuqoridagi shaxslar;
ta’lim tashkilotlarida o‘qiyotgan o‘quvchi va talabalar — o‘qish davrida, ammo 23 yoshga to‘lgunga qadar;
pensiya yoshiga etgan yoki nogironligi bo‘lgan ota-ona, o‘gay ota-ona, er yoki xotin;
marhumning yosh bolalarini parvarish qilayotgan va ishlamaydigan ayrim oila a’zolari;
ularni ta’minlashi shart bo‘lgan boshqa shaxslar bo‘lmagan taqdirda buva va buvi.

Aka-uka, opa-singil va nabiralarga pensiya, qoida tariqasida, ularning mehnatga qobiliyatli ota-onasi bo‘lmasa tayinlanadi.

Farzandlarning huquqi

Voyaga etmagan farzand farzandlikka olinganidan keyin ham ushbu pensiyani olish huquqini saqlab qoladi.

O‘gay o‘g‘il yoki o‘gay qiz ota-onasidan aliment olmagan bo‘lsa, haqiqiy farzand bilan teng huquqqa ega.

Marhum o‘gay farzandini 18 yoshga to‘lgunga qadar kamida besh yil tarbiyalagan yoki ta’minlagan o‘gay ota va o‘gay ona ham belgilangan shartlarda pensiya olishi mumkin.

Boquvchining ish staji

Boquvchi:

mehnatda mayiblanish yoki kasb kasalligi oqibatida vafot etgan bo‘lsa;
yoki pensioner bo‘lgan bo‘lsa,

pensiya uning ish stajidan qat’i nazar tayinlanadi.

Umumiy kasallik yoki ish bilan bog‘liq bo‘lmagan jarohatdan vafot etganda boquvchi nogironlik pensiyasi uchun talab etiladigan stajga ega bo‘lishi kerak.

Staj etarli bo‘lmasa, pensiya mavjud ish stajiga mutanosib hisoblanishi mumkin.

Qaerga murojaat qilinadi?

Murojaat:

Pensiya jamg‘armasining tuman yoki shahar bo‘limiga;
istalgan Davlat xizmatlari markaziga;
YaIDXP — my.gov.uz orqali beriladi.

Pensiya huquq paydo bo‘lgan kundan tayinlanadi, ammo murojaatdan oldingi ko‘pi bilan 6 oylik davr uchun hisoblanadi.

Pensiya qanday to‘lanadi?

Pensiya olish huquqiga ega barcha oila a’zolariga bitta umumiy pensiya tayinlanadi.

Oila a’zosining arizasiga ko‘ra uning ulushi ajratilib, alohida to‘lanishi mumkin. Alohida to‘lash ariza berilgan oydan keyingi oyning birinchi kunidan boshlanadi.

Pensiya miqdori

Oilaning har bir mehnatga qobiliyatsiz a’zosi uchun pensiyaning tayanch miqdori — boquvchining pensiyani hisoblash uchun qabul qilingan o‘rtacha oylik ish haqining 30 foizi, biroq yoshga doir eng kam pensiyaning 50 foizidan kam emas.

Har ikkala ota-onasini yo‘qotgan chin etimlar va vafot etgan yolg‘iz onaning bolalari uchun har bir bolaga kamida yoshga doir eng kam pensiyaning 100 foizi miqdori kafolatlanadi.

Muhim: vafot etgan shaxsning oilasiga oid ushbu qoidalar boquvchi belgilangan tartibda bedarak yo‘qolgan deb tasdiqlangan oilalarga ham tatbiq etiladi.

Normativ hujjatlar

«Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida»gi Qonun

Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 13-oktabrdagi 592-son qarori