Боқувчисини йўқотганлик пенсияси

Выплата пенсии по случаю потери кормильца — Полоцк. Полоцкий вестник. Новости Полоцка и Полоцкого района

Кимлар пенсия олиши мумкин?

Вафот этган боқувчининг қарамоғида бўлган меҳнатга қобилиятсиз оила аъзолари боқувчисини йўқотганлик пенсиясини олиш ҳуқуқига эга.

Боқувчининг фарзандларига пенсия улар унинг қарамоғида бўлган ёки бўлмаганидан қатъи назар тайинланади.

Боқувчи — меҳнати ёки даромади билан оила аъзоларини таъминлаб келган шахс.

Меҳнатга қобилиятсиз оила аъзоси — ёши, ногиронлиги ёки қонунда белгиланган бошқа ҳолат сабабли мустақил меҳнат қилиш имконияти чекланган шахс.

Пенсия улуши — оилага тайинланган умумий пенсиянинг муайян оила аъзосига тегишли қисми.

Қайси оила аъзолари ҳуқуққа эга?

Жумладан:

18 ёшга тўлмаган фарзандлар, ака-укалар, опа-сингиллар ва набиралар;
18 ёшга тўлгунга қадар ногиронлиги белгиланган юқоридаги шахслар;
таълим ташкилотларида ўқиётган ўқувчи ва талабалар — ўқиш даврида, аммо 23 ёшга тўлгунга қадар;
пенсия ёшига етган ёки ногиронлиги бўлган ота-она, ўгай ота-она, эр ёки хотин;
марҳумнинг ёш болаларини парвариш қилаётган ва ишламайдиган айрим оила аъзолари;
уларни таъминлаши шарт бўлган бошқа шахслар бўлмаган тақдирда бува ва буви.

Ака-ука, опа-сингил ва набираларга пенсия, қоида тариқасида, уларнинг меҳнатга қобилиятли ота-онаси бўлмаса тайинланади.

Фарзандларнинг ҳуқуқи

Вояга етмаган фарзанд фарзандликка олинганидан кейин ҳам ушбу пенсияни олиш ҳуқуқини сақлаб қолади.

Ўгай ўғил ёки ўгай қиз ота-онасидан алимент олмаган бўлса, ҳақиқий фарзанд билан тенг ҳуқуққа эга.

Марҳум ўгай фарзандини 18 ёшга тўлгунга қадар камида беш йил тарбиялаган ёки таъминлаган ўгай ота ва ўгай она ҳам белгиланган шартларда пенсия олиши мумкин.

Боқувчининг иш стажи

Боқувчи:

меҳнатда майибланиш ёки касб касаллиги оқибатида вафот этган бўлса;
ёки пенсионер бўлган бўлса,

пенсия унинг иш стажидан қатъи назар тайинланади.

Умумий касаллик ёки иш билан боғлиқ бўлмаган жароҳатдан вафот этганда боқувчи ногиронлик пенсияси учун талаб этиладиган стажга эга бўлиши керак.

Стаж етарли бўлмаса, пенсия мавжуд иш стажига мутаносиб ҳисобланиши мумкин.

Қаерга мурожаат қилинади?

Мурожаат:

Пенсия жамғармасининг туман ёки шаҳар бўлимига;
исталган Давлат хизматлари марказига;
ЯИДХП — my.gov.uz орқали берилади.

Пенсия ҳуқуқ пайдо бўлган кундан тайинланади, аммо мурожаатдан олдинги кўпи билан 6 ойлик давр учун ҳисобланади.

Пенсия қандай тўланади?

Пенсия олиш ҳуқуқига эга барча оила аъзоларига битта умумий пенсия тайинланади.

Оила аъзосининг аризасига кўра унинг улуши ажратилиб, алоҳида тўланиши мумкин. Алоҳида тўлаш ариза берилган ойдан кейинги ойнинг биринчи кунидан бошланади.

Пенсия миқдори

Оиланинг ҳар бир меҳнатга қобилиятсиз аъзоси учун пенсиянинг таянч миқдори — боқувчининг пенсияни ҳисоблаш учун қабул қилинган ўртача ойлик иш ҳақининг 30 фоизи, бироқ ёшга доир энг кам пенсиянинг 50 фоизидан кам эмас.

Ҳар иккала ота-онасини йўқотган чин етимлар ва вафот этган ёлғиз онанинг болалари учун ҳар бир болага камида ёшга доир энг кам пенсиянинг 100 фоизи миқдори кафолатланади.

Муҳим: вафот этган шахснинг оиласига оид ушбу қоидалар боқувчи белгиланган тартибда бедарак йўқолган деб тасдиқланган оилаларга ҳам татбиқ этилади.

Норматив ҳужжатлар

«Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида»ги Қонун

Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 13 октябрдаги 592-сон қарори