Korruptsiya nima?

Korruptsiya tushunchasi

Korruptsiya — shaxsning o‘z mansab yoki xizmat mavqeidan shaxsiy manfaatlarini yoxud boshqa shaxslarning manfaatlarini ko‘zlab, moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof ravishda foydalanishi, shuningdek, bunday nafni qonunga xilof ravishda taqdim etishdir.

Korruptsiya faqat pul yoki pora olish bilan cheklanmaydi. U mansab yoki xizmat vakolatlaridan shaxsiy yoxud boshqa shaxslar manfaati uchun noqonuniy foydalanishni ham qamrab oladi.

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik nima?

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik — korruptsiya alomatlariga ega bo‘lgan va sodir etilganligi uchun qonunchilikda javobgarlik nazarda tutilgan qilmish.

Huquqbuzarlikning xususiyati va og‘irligiga qarab, aybdor shaxsga nisbatan:

intizomiy;
ma’muriy;
jinoiy;
yoki qonunchilikda belgilangan boshqa javobgarlik choralari qo‘llanilishi mumkin.

Manfaatlar to‘qnashuvi nima?

Manfaatlar to‘qnashuvi — shaxsning shaxsiy, bevosita yoki bilvosita manfaatdorligi uning lavozim yoki xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarishiga ta’sir ko‘rsatayotgan yoxud ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan vaziyat.

Bunda shaxsiy manfaatdorlik bilan fuqarolar, tashkilotlar, jamiyat yoki davlatning huquqlari va qonuniy manfaatlari o‘rtasida:

mavjud manfaatlar to‘qnashuvi;
yoki ehtimoliy manfaatlar to‘qnashuvi yuzaga keladi.

Manfaatlar to‘qnashuvining mavjudligi har doim ham korruptsiya sodir etilganini anglatmaydi. Biroq bunday vaziyat haqida belgilangan tartibda xabar bermaslik yoki uni bartaraf etmaslik korruptsiyaga sharoit yaratishi mumkin.

Manfaatlar to‘qnashuvi aniqlanganda nima qilish kerak?

Davlat organi yoki boshqa tashkilot xodimi o‘ziga ma’lum bo‘lgan mavjud manfaatlar to‘qnashuvi haqida 1 ish kuni ichida belgilangan shaklda xabar berishi shart.

Xabarnoma:

xodimning bevosita rahbariga;
tashkilot rahbariga;
yoki korruptsiyaga qarshi ichki nazorat uchun mas’ul maxsus bo‘linmaga taqdim etiladi.

Ehtimoliy manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risidagi deklaratsiya qonunchilikda belgilangan hollarda, shu jumladan xodimning shaxsga doir ma’lumotlari o‘zgarganda, shuningdek har yili 15-yanvardan kechiktirmay taqdim etiladi.

Korruptsiyaga qarshi kurashishning asosiy printsiplari

Korruptsiyaga qarshi kurashish quyidagi printsiplarga asoslanadi:

qonuniylik;
fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
ochiqlik va shaffoflik;
tizimlilik;
davlat va fuqarolik jamiyatining hamkorligi;
korruptsiyaning oldini olish choralarining ustuvorligi;
javobgarlikning muqarrarligi.

Korruptsiya haqida xabar berish

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik yoki manfaatlar to‘qnashuvi haqida tegishli davlat organi, tashkilotning ichki nazorat bo‘linmasi yoxud huquqni muhofaza qiluvchi organlarga xabar berish mumkin.

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik haqida xabar bergan shaxslar va ularning yaqin qarindoshlari qonunchilikda belgilangan tartibda davlat himoyasida bo‘ladi.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining «Korruptsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida»gi Qonuni

O‘zbekiston Respublikasining «Manfaatlar to‘qnashuvi to‘g‘risida»gi Qonuni

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar