Pora berish nima?

Pora berish — davlat organi, davlat ishtirokidagi tashkilot yoki fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi mansabdor shaxsiga uning xizmat mavqeidan foydalanib, pora beruvchi manfaati uchun muayyan harakatni bajarishi yoki bajarmasligi evaziga:

• bevosita yoki vositachi orqali moddiy qimmatliklar berish;
• yoki uni mulkiy manfaatdor etishdir.

Pul bilan birga mol-mulk, qimmatbaho buyumlar, xizmatlar, mulkiy huquqlar yoki boshqa moddiy manfaatlar ham pora predmeti bo‘lishi mumkin.

Pora berganlik uchun qanday jazo belgilangan?

Pora berish:

• BHMning 50 baravaridan 100 baravarigacha jarima;
• 2 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash;
• yoki 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Qaysi holatlarda jazo og‘irlashadi?

Pora berish:

• takroran;
• xavfli retsidivist tomonidan;
• ilgari pora olish yoki pora olish-berishda vositachilik qilish jinoyatini sodir etgan shaxs tomonidan;
• ko‘p miqdorda sodir etilsa, 5 yildan 10 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Pora berish:

• juda ko‘p miqdorda;
• yoki uyushgan guruh manfaatlarini ko‘zlab

sodir etilsa, 10 yildan 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Qachon shaxs javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin?

Pora bergan shaxs quyidagi shartlarning barchasi mavjud bo‘lsa, jinoiy javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin:

• unga nisbatan pora so‘rab tovlamachilik qilingan bo‘lsa;
• jinoiy harakatlar sodir etilganidan keyin 30 sutka ichida bu haqda o‘z ixtiyori bilan arz qilsa;
• chin ko‘ngildan pushaymon bo‘lsa;
• jinoyatni ochishda faol yordam bersa.

Faqat pora berilgani haqida keyinchalik xabar berishning o‘zi javobgarlikdan ozod qilish uchun etarli emas. Pora so‘rab tovlamachilik qilingan bo‘lishi va qolgan barcha shartlar ham bajarilishi kerak.

Pora olish-berishda vositachilik nima?

Pora olish-berishda vositachilik:

• pora olish yoki berish haqida kelishuvga erishishga qaratilgan faoliyat;
• manfaatdor shaxsning topshirig‘i bilan porani bevosita etkazib berishdan iborat.

Vositachilik qilish:

• BHMning 50 baravaridan 100 baravarigacha jarima;
• 2 yildan 5 yilgacha ozodlikni cheklash;
• yoki 5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Og‘irlashtiruvchi holatlarga qarab jazo 5 yildan 10 yilgacha yoki 10 yildan 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishni tashkil etishi mumkin.

Vositachi qachon javobgarlikdan ozod qilinadi?

Pora olish-berishda vositachilik qilgan shaxs:

• jinoiy harakatlardan keyin 30 sutka ichida o‘z ixtiyori bilan arz qilsa;
• chin ko‘ngildan pushaymon bo‘lsa;
• jinoyatni ochishda faol yordam bersa, javobgarlikdan ozod qilinishi mumkin.

Vositachi uchun javobgarlikdan ozod etishda unga nisbatan pora so‘rab tovlamachilik qilingan bo‘lishi talab etilmaydi.

Tashkilot xizmatchisini pora evaziga og‘dirish

Mansabdor shaxs hisoblanmaydigan xizmatchiga uning vakolatlaridan foydalanib, muayyan harakatni bajarishi yoki bajarmasligi evaziga moddiy qimmatlik berish yoki uni mulkiy manfaatdor etish ham javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Bunday qilmish:

• nodavlat tijorat yoki boshqa nodavlat tashkiloti xizmatchisiga nisbatan;
• davlat organi, davlat ishtirokidagi tashkilot yoki fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organi xizmatchisiga nisbatan sodir etilishi mumkin.

Qilmishning xususiyati va uning avval ma’muriy jazo qo‘llanilganidan keyin takroran sodir etilganiga qarab ma’muriy yoki jinoiy javobgarlik kelib chiqadi.

Pora talab qilinsa nima qilish kerak?

Pora talab qilinganda:

• pora bermaslik;
• talab qilingan summa, vaqt, joy va shaxs haqidagi ma’lumotlarni qayd etish;
• mavjud yozishmalar, audio, video va boshqa dalillarni saqlash;
• huquqni muhofaza qiluvchi organlarga tezkor xabar berish lozim.

Mustaqil ravishda pulni topshirish yoki pora beruvchini «ushlash»ga urinish xavfli bo‘lishi mumkin. Keyingi harakatlar vakolatli organlar ko‘rsatmasi asosida amalga oshirilishi maqsadga muvofiq.