Oshkor etilmagan axborot va tijorat sirini qanday muhofaza qilish mumkin?

Qanday ma’lumot tijorat siri bo‘lishi mumkin?

Tijorat siri — uchinchi shaxslarga noma’lum bo‘lgani sababli fan-texnika, texnologiya, ishlab chiqarish, moliya-iqtisodiyot yoki boshqa sohalarda tijorat qiymatiga ega, qonuniy asosda erkin foydalanish mumkin bo‘lmagan va mulkdori uning maxfiyligini muhofaza qilish choralarini ko‘rayotgan axborotdir.

Axborot tijorat siri sifatida muhofaza qilinishi uchun, jumladan:

uchinchi shaxslarga noma’lumligi tufayli haqiqiy yoki potentsial tijorat qiymatiga ega bo‘lishi;
qonunchilikka muvofiq hammaga ma’lum yoki ochiq bo‘lmasligi;
mulkdor uning maxfiyligini saqlash choralarini ko‘rgan bo‘lishi kerak.

Tijorat sirini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish kerakmi?

Yo‘q. Tijorat siriga bo‘lgan huquq davlat ro‘yxatidan o‘tkazish yoki guvohnoma olish orqali emas, mulkdor axborotga nisbatan tijorat siri rejimini o‘rnatgan paytdan vujudga keladi.

Shu sababli korxonada muayyan ma’lumotni «maxfiy» deb atashning o‘zi etarli emas. Qonunda belgilangan tashkiliy va huquqiy choralar amalda joriy qilinishi lozim.

Tijorat siri rejimini qanday o‘rnatish kerak?

Muhofaza choralari kamida:

tijorat sirini tashkil etuvchi ma’lumotlarning ro‘yxati va hajmini belgilash;
ular bilan ishlash tartibini belgilash va nazorat qilish;
ma’lumotdan foydalanish huquqiga ega shaxslarni hisobga olish;
tijorat siri aks etgan hujjat va moddiy tashuvchilarga mulkdorni ko‘rsatgan holda «tijorat siri» grifini qo‘yish kabi choralarni o‘z ichiga olishi kerak.

Fuqarolik-huquqiy shartnomalarga maxfiylikka oid shartlarni kiritish ham tijorat siri rejimini o‘rnatishning zaruriy shartlaridan biri hisoblanadi.

Xodim tijorat siridan foydalansa nima qilish kerak?

Ish beruvchi tijorat siri bilan ishlaydigan xodimni:

maxfiy ma’lumotlar ro‘yxati;
tijorat siri rejimi;
uni buzganlik uchun javobgarlik bilan tilxat olgan holda tanishtirishi kerak.

Xodim ish beruvchining roziligisiz tijorat sirini oshkor qilmasligi va undan shaxsiy maqsadda foydalanmasligi shart.

Mehnat yoki fuqarolik-huquqiy shartnomada taraflarning tijorat sirini muhofaza qilish majburiyatlari hamda shartnoma tugagandan keyin sobiq xodim axborotni oshkor qilmasligi shart bo‘lgan muddat ham belgilanishi kerak.

Sir oshkor qilinsa qanday himoya qilinadi?

Tijorat sirini qonunga xilof ravishda qo‘lga kiritgan, foydalangan yoki oshkor qilgan shaxsga nisbatan:

huquqbuzarlikni to‘xtatish;
etkazilgan zararni qoplash;
shartnoma va qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa javobgarlik choralarini qo‘llash masalasi qo‘yilishi mumkin.

Huquqiy himoyada korxonada tijorat siri rejimi haqiqatan o‘rnatilganini tasdiqlaydigan ichki hujjatlar, maxfiylik shartlari, xodimlarni tanishtirish hujjatlari va axborotga kirish qaydlari muhim ahamiyatga ega.

Eslatma: har qanday ichki ma’lumot avtomatik ravishda tijorat siriga aylanmaydi. Uni samarali himoya qilish uchun korxona qonunda belgilangan tijorat siri rejimini amalda o‘rnatishi kerak.