Uy-joyni sotishdan olingan daromadga soliq solish

Jismoniy shaxslarning daromad solig‘i bo‘yicha imtiyozlari - Jurnalist24.uz

Uy-joy sotilganda daromad solig‘i to‘lanadimi?

Jismoniy shaxsning xususiy mulkidagi turar joyni sotishdan olgan daromadi, qoida tariqasida, jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘idan ozod qilinadi.

Biroq turar joy sotuvchining mulkida 36 kalendarь oydan kam bo‘lgan bo‘lsa, uni sotishdan olingan daromad soliqqa tortiladi.

Muhim: 36 oylik muddat uy-joyga nisbatan mulk huquqi yuzaga kelgan sanadan hisoblanadi.

Meros orqali olingan uy-joyga ham shu qoida tatbiq etiladimi?

Uy-joy:

sotib olingan;
meros qilib olingan;
hadya qilingan;
yoki boshqa qonuniy asosda mulkka o‘tganidan qat’i nazar,

uni 36 kalendarь oy o‘tmasdan sotish soliq majburiyatini keltirib chiqarishi mumkin.

Uy-joy mulkda 36 oy yoki undan ko‘p bo‘lganidan keyin sotilsa, uni sotishdan olingan daromad, qoida tariqasida, soliqqa tortilmaydi.

Uy-joy qiziga yoki boshqa yaqin qarindoshga sotilsa-chi?

Oldi-sotdi shartnomasida xaridorning sotuvchiga yaqin qarindosh ekani alohida soliq imtiyozini bermaydi.

Shu sababli uy-joy:

farzandga;
ota-onaga;
aka-uka yoki opa-singilga;
boshqa yaqin qarindoshga oldi-sotdi shartnomasi asosida berilgan bo‘lsa ham, soliq uy-joyning mulkda bo‘lgan muddati va olingan daromadga qarab hisoblanadi.

E’tibor bering: oldi-sotdi shartnomasi va hadya shartnomasi turli huquqiy oqibatlarga ega. Bitimning haqiqiy mazmuniga mos shartnoma tuzilishi kerak.

Soliq qaysi summadan hisoblanadi?

Soliq uy-joyning butun sotish narxidan emas, sotish natijasida olingan ijobiy farqdan hisoblanadi.

Mol-mulkni olish qiymati hujjatlar bilan tasdiqlansa:

Soliq solinadigan daromad = sotish narxi − mol-mulkni olish qiymati.

Olish qiymatini tasdiqlovchi hujjat bo‘lmasa, ko‘chmas mulk bo‘yicha sotish narxi bilan uning kadastr qiymati o‘rtasidagi ijobiy farq daromad sifatida e’tirof etiladi.

Agar ijobiy farq mavjud bo‘lmasa, soliq solinadigan daromad ham yuzaga kelmaydi.

Soliq stavkasi qancha?

O‘zbekiston Respublikasining soliq rezidenti bo‘lgan jismoniy shaxsning uy-joyni sotishdan olgan soliq solinadigan daromadiga 12 foiz stavka qo‘llaniladi.

Masalan: uy-joyning hujjatlar bilan tasdiqlangan olish qiymati 100 million so‘m, sotish narxi esa 150 million so‘m bo‘lsa:

soliq solinadigan daromad — 50 million so‘m;

daromad solig‘i — 6 million so‘mni tashkil etadi.

Rasmiylashtirish xarajatlari chegiriladimi?

Mol-mulkni sotish bilan bevosita bog‘liq va hujjatlar bilan tasdiqlangan ayrim xarajatlar soliq bazasini aniqlashda inobatga olinishi mumkin.

Buning uchun:

notarial hujjatlar;
to‘lov kvitantsiyalari;
mol-mulkni olish qiymatini tasdiqlovchi shartnoma;
kadastr ma’lumotlari saqlanishi lozim.

Deklaratsiya qachon topshiriladi?

Uy-joyni sotishdan soliq solinadigan daromad yuzaga kelsa, jami yillik daromad to‘g‘risidagi deklaratsiya, qoida tariqasida, keyingi yilning 1 aprelidan kechiktirmay soliq organiga taqdim etiladi.

Deklaratsiya asosida hisoblangan soliq keyingi yilning 1-iyunidan kechiktirmay to‘lanadi.

Deklaratsiyani soliq organiga shaxsan yoki soliq organlarining elektron xizmatlari orqali taqdim etish mumkin.

Soliq o‘z vaqtida to‘lanmasa

Hisoblangan soliqni belgilangan muddatda to‘lamaslik:

penya hisoblanishi;
soliq qarzini majburiy undirish;
qonunchilikda belgilangan javobgarlik choralariga sabab bo‘lishi mumkin.

Tavsiya: uy-joyni sotishdan oldin mulk huquqi yuzaga kelgan sana, kadastr qiymati va uni olish qiymatini tasdiqlovchi hujjatlarni tekshirib olish lozim.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi