Уй-жойни сотишдан олинган даромадга солиқ солиш

Жисмоний шахсларнинг даромад солиғи бўйича имтиёзлари - Jurnalist24.uz

Уй-жой сотилганда даромад солиғи тўланадими?

Жисмоний шахснинг хусусий мулкидаги турар жойни сотишдан олган даромади, қоида тариқасида, жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғидан озод қилинади.

Бироқ турар жой сотувчининг мулкида 36 календарь ойдан кам бўлган бўлса, уни сотишдан олинган даромад солиққа тортилади.

Муҳим: 36 ойлик муддат уй-жойга нисбатан мулк ҳуқуқи юзага келган санадан ҳисобланади.

Мерос орқали олинган уй-жойга ҳам шу қоида татбиқ этиладими?

Уй-жой:

сотиб олинган;
мерос қилиб олинган;
ҳадя қилинган;
ёки бошқа қонуний асосда мулкка ўтганидан қатъи назар,

уни 36 календарь ой ўтмасдан сотиш солиқ мажбуриятини келтириб чиқариши мумкин.

Уй-жой мулкда 36 ой ёки ундан кўп бўлганидан кейин сотилса, уни сотишдан олинган даромад, қоида тариқасида, солиққа тортилмайди.

Уй-жой қизига ёки бошқа яқин қариндошга сотилса-чи?

Олди-сотди шартномасида харидорнинг сотувчига яқин қариндош экани алоҳида солиқ имтиёзини бермайди.

Шу сабабли уй-жой:

фарзандга;
ота-онага;
ака-ука ёки опа-сингилга;
бошқа яқин қариндошга олди-сотди шартномаси асосида берилган бўлса ҳам, солиқ уй-жойнинг мулкда бўлган муддати ва олинган даромадга қараб ҳисобланади.

Эътибор беринг: олди-сотди шартномаси ва ҳадя шартномаси турли ҳуқуқий оқибатларга эга. Битимнинг ҳақиқий мазмунига мос шартнома тузилиши керак.

Солиқ қайси суммадан ҳисобланади?

Солиқ уй-жойнинг бутун сотиш нархидан эмас, сотиш натижасида олинган ижобий фарқдан ҳисобланади.

Мол-мулкни олиш қиймати ҳужжатлар билан тасдиқланса:

Солиқ солинадиган даромад = сотиш нархи − мол-мулкни олиш қиймати.

Олиш қийматини тасдиқловчи ҳужжат бўлмаса, кўчмас мулк бўйича сотиш нархи билан унинг кадастр қиймати ўртасидаги ижобий фарқ даромад сифатида эътироф этилади.

Агар ижобий фарқ мавжуд бўлмаса, солиқ солинадиган даромад ҳам юзага келмайди.

Солиқ ставкаси қанча?

Ўзбекистон Республикасининг солиқ резиденти бўлган жисмоний шахснинг уй-жойни сотишдан олган солиқ солинадиган даромадига 12 фоиз ставка қўлланилади.

Масалан: уй-жойнинг ҳужжатлар билан тасдиқланган олиш қиймати 100 миллион сўм, сотиш нархи эса 150 миллион сўм бўлса:

солиқ солинадиган даромад — 50 миллион сўм;

даромад солиғи — 6 миллион сўмни ташкил этади.

Расмийлаштириш харажатлари чегириладими?

Мол-мулкни сотиш билан бевосита боғлиқ ва ҳужжатлар билан тасдиқланган айрим харажатлар солиқ базасини аниқлашда инобатга олиниши мумкин.

Бунинг учун:

нотариал ҳужжатлар;
тўлов квитанциялари;
мол-мулкни олиш қийматини тасдиқловчи шартнома;
кадастр маълумотлари сақланиши лозим.

Декларация қачон топширилади?

Уй-жойни сотишдан солиқ солинадиган даромад юзага келса, жами йиллик даромад тўғрисидаги декларация, қоида тариқасида, кейинги йилнинг 1 апрелидан кечиктирмай солиқ органига тақдим этилади.

Декларация асосида ҳисобланган солиқ кейинги йилнинг 1 июнидан кечиктирмай тўланади.

Декларацияни солиқ органига шахсан ёки солиқ органларининг электрон хизматлари орқали тақдим этиш мумкин.

Солиқ ўз вақтида тўланмаса

Ҳисобланган солиқни белгиланган муддатда тўламаслик:

пеня ҳисобланиши;
солиқ қарзини мажбурий ундириш;
қонунчиликда белгиланган жавобгарлик чораларига сабаб бўлиши мумкин.

Тавсия: уй-жойни сотишдан олдин мулк ҳуқуқи юзага келган сана, кадастр қиймати ва уни олиш қийматини тасдиқловчи ҳужжатларни текшириб олиш лозим.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси