Fuqarolik qanday asoslarda olinadi?
O‘zbekiston Respublikasining fuqaroligi:
- tug‘ilganlik bo‘yicha;
- bola farzandlikka olinganda;
- fuqarolikka qabul qilish natijasida;
- fuqarolikni tiklash orqali;
- xalqaro shartnomalar va qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarga ko‘ra olinadi.
Fuqarolik — shaxsning davlat bilan o‘zaro huquq, majburiyat va javobgarlikka asoslangan doimiy siyosiy-huquqiy aloqasi.
Fuqarolikka qabul qilish — chet davlat fuqarosi yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxsga belgilangan tartibda O‘zbekiston fuqaroligini berish.
Fuqarolikni tan olish — qonunda ko‘rsatilgan holatlar mavjud bo‘lganda shaxsni O‘zbekiston fuqarosi deb rasman e’tirof etish.
Fuqarolikka qabul qilish turlari
O‘zbekiston fuqaroligiga qabul qilish:
- umumiy tartibda;
- soddalashtirilgan tartibda;
- alohida tartibda amalga oshiriladi.
Umumiy tartibda qabul qilish shartlari
18 yoshga to‘lgan va muomala layoqatiga ega shaxs umumiy tartibda fuqarolikka qabul qilinishi mumkin, agar u:
- chet davlat fuqaroligidan chiqishni rasmiylashtirgan bo‘lsa;
- yashash guvohnomasi olinganidan keyin O‘zbekistonda uzluksiz 5 yil doimiy yashagan bo‘lsa;
- tirikchilikning qonuniy manbaiga ega bo‘lsa;
- Konstitutsiyaga rioya qilish majburiyatini olsa;
- davlat tilini muloqot qilish uchun zarur darajada bilsa.
O‘zbekistonda tug‘ilgan va yashab kelayotgan fuqaroligi bo‘lmagan shaxsga, shuningdek O‘zbekiston fuqarosi bilan nikoh tuzib, turmush o‘rtog‘i bilan O‘zbekistonda uzluksiz 3 yil yashagan shaxsga 5 yillik talab tatbiq etilmaydi.
Soddalashtirilgan tartib
Soddalashtirilgan tartib chet davlat fuqarosi yoki fuqaroligi bo‘lmagan vatandoshga nisbatan qo‘llanilishi mumkin.
Buning uchun u, qoida tariqasida:
- O‘zbekistonda yashovchi va O‘zbekiston fuqarosi bo‘lgan to‘g‘ri shajara bo‘yicha kamida bitta ajdodga ega bo‘lishi;
- qonuniy daromad manbaiga ega bo‘lishi;
- Konstitutsiyaga rioya qilish majburiyatini olishi;
- davlat tilini zarur darajada bilishi kerak.
Ilm-fan, texnika, madaniyat, sport sohasida katta yutuqlarga yoki O‘zbekiston uchun manfaatli kasb va malakaga ega vatandoshlar uchun qarindoshlik sharti qo‘llanilmasligi mumkin.
Fuqaro deb tan olish
Quyidagi fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar O‘zbekiston fuqarosi deb tan olinishi mumkin:
- 2005-yil 1 yanvarga qadar O‘zbekistonda doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olingan va ilgari chet davlat fuqaroligida bo‘lmagan shaxs;
- murojaat qilguniga qadar O‘zbekistonda kamida 15 yil doimiy yashagan va bu davrda chet davlat fuqaroligida bo‘lmagan shaxs;
- ota-onasidan biri O‘zbekiston fuqarosi deb tan olingan, chet davlat fuqaroligini qabul qilmagan shaxs.
Muhim: fuqaro deb tan olish va fuqarolikka qabul qilish — bir-biridan farq qiluvchi tartiblardir.
Qaerga murojaat qilinadi?
Murojaat:
- O‘zbekistonda yashovchi shaxs tomonidan — yashash yoki turgan joyidagi ichki ishlar organiga;
- xorijda yashovchi shaxs tomonidan — O‘zbekistonning konsullik muassasasi yoki diplomatik vakolatxonasining konsullik bo‘limiga beriladi.
Asosiy hujjatlar
Odatda quyidagilar taqdim etiladi:
- iltimosnoma va so‘rovnoma;
- pasport yoki yashash guvohnomasi;
- nikoh tuzilganligi yoki bekor qilinganligi haqidagi guvohnoma;
- bola iltimosnomaga kiritilsa, uning tug‘ilganlik guvohnomasi;
- qonuniy tirikchilik manbaini tasdiqlovchi hujjat.
Soddalashtirilgan tartibda qo‘shimcha ravishda tug‘ilganlik guvohnomasi va qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjatlar talab etiladi.