Korruptsiya haqida xabar bergan shaxslarni va ularning yaqin qarindoshlarini himoya qilish

Kimlar davlat himoyasida bo‘ladi?

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik haqida axborot bergan shaxslar va ularning yaqin qarindoshlari davlat himoyasida bo‘ladi.

Himoya korruptsiyaga oid huquqbuzarlikning oldini olish, uni aniqlash yoki fosh etishga ko‘maklashgan shaxsga nisbatan qo‘llanilishi mumkin.

Xabar bergan shaxs haqidagi ma’lumotlar oshkor qilinadimi?

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik haqida xabar bergan shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlar xizmat sirini tashkil etadi.

Ushbu ma’lumotlar faqat:

qonunda nazarda tutilgan hollarda;
xabar bergan shaxsning yozma ruxsati bilan;
korruptsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha faoliyatni amalga oshiruvchi organ rahbarining yozma ruxsati bilan oshkor qilinishi mumkin.

Qachon maxsus himoya choralari ko‘riladi?

Agar xabar bergan shaxs yoki uning yaqin qarindoshlariga nisbatan:

hayoti yoki sog‘lig‘iga haqiqiy tahdid mavjud bo‘lsa;
zo‘rlik ishlatilgan bo‘lsa;
mol-mulki yo‘q qilingan yoki shikastlantirilgan bo‘lsa, va buni tasdiqlovchi etarli asoslar mavjud bo‘lsa, korruptsiyaga qarshi kurashuvchi organlar zarur himoya choralarini ko‘rishi shart.

Qanday xavfsizlik choralari qo‘llanilishi mumkin?

Vaziyatning xususiyati va tahdid darajasiga qarab quyidagi xavfsizlik choralari qo‘llanilishi mumkin:

shaxs haqidagi ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlash;
shaxsni, uning uy-joyini va boshqa mol-mulkini qo‘riqlash;
maxsus individual himoya vositalari va texnik vositalar berish;
vaqtinchalik xavfsiz joyga joylashtirish;
boshqa yashash joyiga ko‘chirish;
ish, xizmat yoki o‘qish joyini o‘zgartirish;
zarur hollarda hujjatlarni almashtirish;
shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlardan foydalanishni cheklash;
qamoqda yoki jazoni o‘tash joyida saqlanayotgan shaxsga nisbatan qo‘shimcha xavfsizlik choralarini ko‘rish.

Hujjatlarni almashtirish va shaxs haqidagi ma’lumotlardan foydalanishni cheklash faqat og‘ir yoki o‘ta og‘ir jinoyat ishlari bo‘yicha zarur bo‘lgan hollarda qo‘llaniladi.

Mehnat huquqlari himoya qilinadimi?

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik haqida xabar bergani sababli shaxsning yoki uning yaqin qarindoshlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga tajovuz qilish taqiqlanadi.

Ish beruvchi tomonidan xabar bergan shaxsning mehnat huquqlarini buzishga, jumladan uni asossiz ravishda ishdan bo‘shatish, boshqa ishga o‘tkazish yoki unga tazyiq o‘tkazishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Bunday harakatlar qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Himoya choralari uchun haq to‘lanadimi?

Himoya choralarini ta’minlash bilan bog‘liq xarajatlar davlat byudjeti va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan qoplanadi.

Ushbu xarajatlarni himoya qilinuvchi shaxs zimmasiga yuklash mumkin emas.

Himoya choralarini rad etish ustidan shikoyat qilish mumkinmi?

Himoya choralarini qo‘llash yoki ularni qo‘llashni rad etish to‘g‘risidagi qaror ustidan:

yuqori turuvchi organga;
prokurorga;
yoki sudga shikoyat qilish mumkin.

Xavfsizlik choralari bo‘yicha shikoyat 24 soat ichida ko‘rib chiqilishi lozim.

Bila turib yolg‘on xabar berilsa

Ushbu himoya kafolatlari korruptsiyaga oid huquqbuzarlik haqida bila turib yolg‘on axborot bergan shaxslarga tatbiq etilmaydi.

Bunday shaxs qonunchilikka muvofiq javobgar bo‘ladi.

Xabar bergan shaxs rag‘batlantirilishi mumkinmi?

Korruptsiyaga oid huquqbuzarlik haqida xabar bergan yoki korruptsiyaga qarshi kurashishga boshqa tarzda ko‘maklashgan shaxs qonunchilikda belgilangan tartibda:

bir martalik pul mukofoti;
tashakkurnoma;
esdalik sovg‘a bilan rag‘batlantirilishi mumkin.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining 2017-yil 3-yanvardagi O‘RQ-419-son «Korruptsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risida»gi Qonuni

O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 14-yanvardagi O‘RQ-515-son «Jabrlanuvchilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish to‘g‘risida»gi Qonuni

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 31 dekabrdagi 829-son qarori