Таълим ҳужжатини тан олиш нима

Хорижий давлатда олинган таълим ҳужжатини тан олиш — шахснинг хорижда олган таълим малакасини Ўзбекистонда таълимни давом эттириш ёки касбий фаолият билан шуғулланиш мақсадида расман тасдиқлаш жараёни ҳисобланади.

Қайси орган тан олади

Хорижий давлатларда олинган:

— умумий ўрта ва ўрта таълим ҳужжатлари — Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳар мактабгача ва мактаб таълими бошқармалари томонидан;

— касбий, олий таълим, кадрларни қайта тайёрлаш ва малака ошириш ҳужжатлари — Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Билим ва малакаларни баҳолаш агентлиги томонидан тан олинади.

Эслатма: Advice.uzдаги эски «Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси» номи амалдаги орган сифатида қолдирилмаслиги керак. 2026 йилдан ушбу ваколат Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигига берилган.

Қаерга мурожаат қилинади

Мурожаат:

— Давлат хизматлари маркази орқали;

— ёки Ягона интерактив давлат хизматлари портали орқали берилади.

Аризага, жумладан:

— хорижий таълим ҳужжати ва унинг иловасининг PDF нусхаси;

— ҳужжат ва иловасининг ўзбек тилига нотариал тасдиқланган таржимаси илова қилинади.

Апостиль талаб қилинадими

2022 йил 1 январдан кейин олинган хорижий таълим ҳужжати тан олиш учун тақдим этилганда, уни берган давлатнинг ваколатли органи томонидан апостиль қўйилган бўлиши талаб этилади.

Хизмат нархи

Умумий ўрта ва ўрта таълим ҳужжатларини тан олиш бепул амалга оширилади.

Бошқа ҳужжатлар учун:

— касбий таълим — 2 БҲМ;

— олий таълим, қайта тайёрлаш ва малака ошириш — 3 БҲМ миқдорида йиғим ундирилади.

ЯИДХП орқали мурожаат қилинса, белгиланган йиғимнинг 90 фоизи ундирилади.

Кимларга чегирма берилади

2026 йилдан:

— Ижтимоий реестрнинг «камбағал оила» тоифасидаги оила аъзоларига ва I–II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларга — 50 фоиз;

— «давлат таъминотидаги оила» тоифасидаги оила аъзоларига — 75 фоиз чегирма қўлланилади.

Қонунчиликда «камбағаллик чегарасидаги оила»га ўтказилган айрим оилалар учун ҳам махсус чегирма қоидалари назарда тутилган.

Диплом қачон синовсиз тан олинади

Қонунчиликда назарда тутилган айрим ҳолатларда хорижий диплом махсус синовсиз тан олинади.

Жумладан:

— Ўзбекистонда филиали ёки қўшма таълим дастури мавжуд хорижий таълим ташкилотларида ўқиганлар;

— ҳар йили тасдиқланадиган QS, THE ёки ARWU рейтингларида биринчи 1000 ўриндаги ОТМда бутун таълим даври давомида ўқиганлар;

— Ўзбекистон давлат органлари ёки давлат улуши камида 50 фоиз бўлган корхоналар маблағи ва йўлланмаси асосида мақсадли тайёрланганлар;

— 1992 йил 1 январгача хорижий таълим ташкилотига ўқишга кирганлар;

— қонунчиликда белгиланган аккредитация талабларига жавоб берувчи АҚШ, Австралия, Исроил, Канада, Сингапур, Жанубий Корея, Хитой, Япония, Буюк Британия, Германия, Франция ва Италия таълим ташкилотларида ўқиганлар;

— халқаро шартнома ёки Президент ва Ҳукумат қарорларида алоҳида назарда тутилган ҳолатлар.

Қачон тест топширилади

Хорижий олий таълим ёки қайта тайёрлаш ҳужжати синовсиз тан олинадиган тоифага кирмаса ва эксперт гуруҳи ижобий хулоса берса, талабгор мутахассислик фанларидан тест синови топширади.

Тест:

— 50 та савол;

— ҳар бир саволга 2 дақиқа;

— жами 100 дақиқа;

— ҳар бир тўғри жавобга 2 баллдан иборат.

54 балл ва ундан кам натижа олган талабгорнинг ҳужжати тан олинмайди. Демак, тан олиш учун камида 55 балл талаб этилади.

Тестга бормаса нима бўлади

Тест ҳақида хабарнома келганидан кейин талабгор 3 ой ичида тестда иштирок этмаса, унинг аризасини кўриб чиқиш рад этилади.

У кейинчалик белгиланган тартибда қайта мурожаат қилиши мумкин.

Тестни қайта топшириш учун 1,5 БҲМ тўлов ундирилади.

Натижадан норози бўлса

Эксперт хулосаси билан боғлиқ масалалар бўйича — хулоса олинганидан кейин 10 иш куни ичида;

тест натижасидан норози бўлса — натижа эълон қилинганидан кейин 10 иш куни ичида Билим ва малакаларни баҳолаш агентлигига шикоят қилиш мумкин.