Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i

Kimlar daromad solig‘i to‘laydi?

Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘ini:

O‘zbekiston Respublikasining soliq rezidentlari;
O‘zbekistondagi manbalardan daromad oluvchi norezident jismoniy shaxslar to‘laydi.

Jismoniy shaxs ketma-ket keladigan 12 oylik davrda O‘zbekistonda jami 183 kalendarь kundan ko‘proq bo‘lsa, odatda soliq rezidenti deb e’tirof etiladi.

Qanday daromadlar soliqqa tortiladi?

Jismoniy shaxsning jami daromadiga, jumladan:

ish haqi, mukofot, ustama va boshqa mehnat to‘lovlari;
mulkni ijaraga berishdan olingan daromad;
mol-mulkni sotishdan olingan soliq solinadigan daromad;
foizlar va dividendlar;
moddiy naf tarzidagi daromadlar;
qonunchilikda soliqdan ozod qilinmagan boshqa daromadlar kiradi.

Muhim: pensiya, nafaqa, moddiy yordam yoki mol-mulkni sotishdan olingan har qanday tushum avtomatik ravishda soliqqa tortilavermaydi. Soliq kodeksida ayrim daromadlar uchun imtiyoz va istisnolar belgilangan.

Daromad solig‘i stavkasi qancha?

O‘zbekiston Respublikasi rezidenti bo‘lgan jismoniy shaxsning umumiy soliq solinadigan daromadlariga, qoida tariqasida, 12 foiz stavkada soliq solinadi.

Rezidentlarga to‘lanadigan dividendlar va foizlar tarzidagi daromadlarga 5 foiz stavka qo‘llaniladi.

Ayrim shaxslar yoki daromad turlari uchun Soliq kodeksida boshqa stavkalar va imtiyozlar belgilanishi mumkin.

Soliq qanday to‘lanadi?

Daromad solig‘i ikki usulda to‘lanadi:

daromad manbaida ushlab qolish orqali;
daromadlar to‘g‘risidagi deklaratsiya asosida.

Ish haqi, mukofot va shu kabi to‘lovlarda soliqni ish beruvchi hisoblaydi, xodimning daromadidan ushlab qoladi va byudjetga o‘tkazadi.

Masalan: xodimga soliq solinadigan 5 million so‘m ish haqi hisoblansa, umumiy qoida bo‘yicha 600 ming so‘m daromad solig‘i ushlab qolinadi.

Qachon deklaratsiya topshiriladi?

Daromad manbaida soliq ushlab qolinmagan daromadlar deklaratsiya qilinishi kerak.

Bunga, jumladan:

chet el manbalaridan olingan daromadlar;
ayrim mol-mulkni sotishdan olingan daromadlar;
soliq agenti bo‘lmagan shaxsdan olingan soliq solinadigan daromadlar;
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa daromadlar kiradi.

Jami yillik daromad to‘g‘risidagi deklaratsiya, qoida tariqasida, daromad olingan yildan keyingi yilning 1 aprelidan kechiktirmay taqdim etiladi.

Deklaratsiya asosida hisoblangan soliq keyingi yilning 1-iyunidan kechiktirmay to‘lanadi.

Mol-mulkni sotishda soliq qanday hisoblanadi?

Mol-mulkni sotishdan olingan daromad, qoida tariqasida:

sotish qiymati;
va uni sotib olishni tasdiqlovchi hujjatdagi qiymat o‘rtasidagi ijobiy farqdan aniqlanadi.

Ko‘chmas mulkni sotib olish qiymatini tasdiqlovchi hujjat mavjud bo‘lmasa, qonunchilikda belgilangan hollarda kadastr qiymati hisobga olinishi mumkin.

Mol-mulkning turi va qancha vaqt shaxsga tegishli bo‘lganiga qarab soliq imtiyozi qo‘llanilishi mumkin.

Soliq imtiyozidan qanday foydalaniladi?

Soliq kodeksida, jumladan:

ta’lim uchun to‘lovlarga;
ipoteka krediti va uning foizlarini qoplashga;
ayrim sug‘urta va jamg‘arma to‘lovlariga;
alohida toifadagi shaxslarning daromadlariga nisbatan imtiyozlar belgilangan.

Imtiyoz ish beruvchi orqali yoki soliq organiga elektron deklaratsiya va tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etish orqali qo‘llanilishi mumkin.

E’tibor bering: imtiyozdan foydalanish uchun to‘lov maqsadi va uni tasdiqlovchi shartnoma, chek yoki boshqa hujjatlar saqlanishi kerak.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi