Жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи

Кимлар даромад солиғи тўлайди?

Жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғини:

Ўзбекистон Республикасининг солиқ резидентлари;
Ўзбекистондаги манбалардан даромад олувчи норезидент жисмоний шахслар тўлайди.

Жисмоний шахс кетма-кет келадиган 12 ойлик даврда Ўзбекистонда жами 183 календарь кундан кўпроқ бўлса, одатда солиқ резиденти деб эътироф этилади.

Қандай даромадлар солиққа тортилади?

Жисмоний шахснинг жами даромадига, жумладан:

иш ҳақи, мукофот, устама ва бошқа меҳнат тўловлари;
мулкни ижарага беришдан олинган даромад;
мол-мулкни сотишдан олинган солиқ солинадиган даромад;
фоизлар ва дивидендлар;
моддий наф тарзидаги даромадлар;
қонунчиликда солиқдан озод қилинмаган бошқа даромадлар киради.

Муҳим: пенсия, нафақа, моддий ёрдам ёки мол-мулкни сотишдан олинган ҳар қандай тушум автоматик равишда солиққа тортилавермайди. Солиқ кодексида айрим даромадлар учун имтиёз ва истиснолар белгиланган.

Даромад солиғи ставкаси қанча?

Ўзбекистон Республикаси резиденти бўлган жисмоний шахснинг умумий солиқ солинадиган даромадларига, қоида тариқасида, 12 фоиз ставкада солиқ солинади.

Резидентларга тўланадиган дивидендлар ва фоизлар тарзидаги даромадларга 5 фоиз ставка қўлланилади.

Айрим шахслар ёки даромад турлари учун Солиқ кодексида бошқа ставкалар ва имтиёзлар белгиланиши мумкин.

Солиқ қандай тўланади?

Даромад солиғи икки усулда тўланади:

даромад манбаида ушлаб қолиш орқали;
даромадлар тўғрисидаги декларация асосида.

Иш ҳақи, мукофот ва шу каби тўловларда солиқни иш берувчи ҳисоблайди, ходимнинг даромадидан ушлаб қолади ва бюджетга ўтказади.

Масалан: ходимга солиқ солинадиган 5 миллион сўм иш ҳақи ҳисобланса, умумий қоида бўйича 600 минг сўм даромад солиғи ушлаб қолинади.

Қачон декларация топширилади?

Даромад манбаида солиқ ушлаб қолинмаган даромадлар декларация қилиниши керак.

Бунга, жумладан:

чет эл манбаларидан олинган даромадлар;
айрим мол-мулкни сотишдан олинган даромадлар;
солиқ агенти бўлмаган шахсдан олинган солиқ солинадиган даромадлар;
қонунчиликда назарда тутилган бошқа даромадлар киради.

Жами йиллик даромад тўғрисидаги декларация, қоида тариқасида, даромад олинган йилдан кейинги йилнинг 1 апрелидан кечиктирмай тақдим этилади.

Декларация асосида ҳисобланган солиқ кейинги йилнинг 1 июнидан кечиктирмай тўланади.

Мол-мулкни сотишда солиқ қандай ҳисобланади?

Мол-мулкни сотишдан олинган даромад, қоида тариқасида:

сотиш қиймати;
ва уни сотиб олишни тасдиқловчи ҳужжатдаги қиймат ўртасидаги ижобий фарқдан аниқланади.

Кўчмас мулкни сотиб олиш қийматини тасдиқловчи ҳужжат мавжуд бўлмаса, қонунчиликда белгиланган ҳолларда кадастр қиймати ҳисобга олиниши мумкин.

Мол-мулкнинг тури ва қанча вақт шахсга тегишли бўлганига қараб солиқ имтиёзи қўлланилиши мумкин.

Солиқ имтиёзидан қандай фойдаланилади?

Солиқ кодексида, жумладан:

таълим учун тўловларга;
ипотека кредити ва унинг фоизларини қоплашга;
айрим суғурта ва жамғарма тўловларига;
алоҳида тоифадаги шахсларнинг даромадларига нисбатан имтиёзлар белгиланган.

Имтиёз иш берувчи орқали ёки солиқ органига электрон декларация ва тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиш орқали қўлланилиши мумкин.

Эътибор беринг: имтиёздан фойдаланиш учун тўлов мақсади ва уни тасдиқловчи шартнома, чек ёки бошқа ҳужжатлар сақланиши керак.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси