Mol-mulk solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi

Soliqni kim hisoblaydi?

Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig‘ini soliq to‘lovchining yashash joyidan qat’i nazar, ko‘chmas mulk joylashgan hududdagi soliq organi hisoblaydi.

Hisob-kitob:

kadastr organlari ma’lumotlari;
mol-mulkning kadastr qiymati;
belgilangan soliq stavkasi;
hududiy koeffitsient;
soliq imtiyozlari asosida amalga oshiriladi.

Muhim: jismoniy shaxs mol-mulk solig‘ini mustaqil hisoblamaydi, ammo hisoblangan summa va ob’ekt ma’lumotlarini tekshirib borishi lozim.

Soliq qaysi qiymatdan hisoblanadi?

Soliq summasi mol-mulkning tegishli yil 1 yanvardagi kadastr qiymati va amaldagi soliq stavkasidan kelib chiqib hisoblanadi.

Umumiy hisoblash formulasi:

Mol-mulk solig‘i = soliq bazasi × soliq stavkasi.

Agar qonunchilikda hududiy koeffitsient belgilangan bo‘lsa, u ham hisob-kitobda inobatga olinadi.

Mol-mulk bir nechta shaxsga tegishli bo‘lsa

Imorat, bino yoki inshoot bir nechta shaxsning umumiy ulushli mulki bo‘lsa, har bir mulkdor soliqni o‘zining mol-mulkdagi ulushiga mutanosib ravishda to‘laydi.

Masalan: uyning ikkidan bir ulushi shaxsga tegishli bo‘lsa, u ushbu ob’ekt bo‘yicha hisoblangan soliqning ikkidan bir qismini to‘laydi.

Mulkdor yil davomida almashsa

Mol-mulkka bo‘lgan huquq yil davomida bir shaxsdan boshqasiga o‘tsa:

avvalgi mulkdor soliqni 1 yanvardan mulk huquqini yo‘qotgan oy boshlanguniga qadar;
yangi mulkdor esa mulk huquqi yuzaga kelgan oydan boshlab to‘laydi.

Yangi qurilgan imorat, bino va inshoot bo‘yicha soliq mulk huquqi yuzaga kelgan oydan boshlab hisoblanadi.

Meros qilib olingan mol-mulk

Meros bo‘yicha o‘tgan mol-mulk uchun soliq merosxo‘rda mulk huquqi yuzaga kelgan oydan boshlab to‘lanadi.

Meros ochilgan sana emas, balki merosxo‘rning ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqi belgilangan tartibda yuzaga kelgan sana hisobga olinadi.

Ob’ekt buzilsa yoki yo‘q qilinsa

Soliq solish ob’ekti:

yo‘q qilingan;
vayron bo‘lgan;
yoki buzib tashlangan bo‘lsa, soliqni undirish ushbu holat yuz bergan oydan boshlab to‘xtatiladi.

Qayta hisob-kitob qilish uchun ob’ekt yo‘q qilingani, vayron bo‘lgani yoki buzilganini tasdiqlovchi hujjat taqdim etilishi kerak.

E’tibor bering: ob’ekt amalda mavjud bo‘lmasa-da, kadastr ma’lumotlaridan chiqarilmagan bo‘lsa, soliq hisoblanishi davom etishi mumkin.

Imtiyoz yil davomida yuzaga kelsa

Soliq imtiyoziga bo‘lgan huquq yil davomida:

yuzaga kelsa — soliq imtiyoz huquqi paydo bo‘lgan oydan;
tugasa — imtiyoz huquqi tugagan oydan qayta hisoblanadi.

Imtiyozdan foydalanish uchun uni tasdiqlovchi hujjatlarni soliq organiga taqdim etish lozim.

To‘lov xabarnomasi qachon beriladi?

Soliq organi to‘lov xabarnomasini har yili 1-martdan kechiktirmay soliq to‘lovchiga yuboradi.

Xabarnoma:

shaxsan imzo qo‘ydirib;
soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga;
uning nomiga rasmiylashtirilgan telefon raqamiga SMS orqali;
soliq organining mobilь ilovasi orqali;
xabarnoma olinganini tasdiqlovchi boshqa usulda etkazilishi mumkin.

Soliq qachon to‘lanadi?

Mol-mulk solig‘i teng ikki qismda:

birinchi qismi — 15-aprelga qadar;
ikkinchi qismi — 15-oktabrga qadar to‘lanadi.

Soliq bank, elektron to‘lov tizimlari, shaxsiy kabinet yoki Soliq mobilь ilovasi orqali to‘lanishi mumkin.

Muhim: belgilangan muddatda to‘lanmagan soliq summasiga har bir kechiktirilgan kun uchun penya hisoblanadi.

Hisob-kitobda xato bo‘lsa

To‘lov xabarnomasida:

ob’ektning maydoni;
kadastr qiymati;
mulkdorning ulushi;
imtiyoz;
ob’ektning buzilgani yoki boshqa shaxsga o‘tgani hisobga olinmagan bo‘lsa, soliq organiga qayta hisob-kitob qilish haqida murojaat qilish mumkin.

Kadastr ma’lumotlarida xato bo‘lsa, avval kadastr organida ma’lumotlarni tuzatish talab etiladi.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi