Мол-мулк солиғини ҳисоблаш ва тўлаш тартиби

Солиқни ким ҳисоблайди?

Жисмоний шахсларнинг мол-мулк солиғини солиқ тўловчининг яшаш жойидан қатъи назар, кўчмас мулк жойлашган ҳудуддаги солиқ органи ҳисоблайди.

Ҳисоб-китоб:

кадастр органлари маълумотлари;
мол-мулкнинг кадастр қиймати;
белгиланган солиқ ставкаси;
ҳудудий коэффициент;
солиқ имтиёзлари асосида амалга оширилади.

Муҳим: жисмоний шахс мол-мулк солиғини мустақил ҳисобламайди, аммо ҳисобланган сумма ва объект маълумотларини текшириб бориши лозим.

Солиқ қайси қийматдан ҳисобланади?

Солиқ суммаси мол-мулкнинг тегишли йил 1 январдаги кадастр қиймати ва амалдаги солиқ ставкасидан келиб чиқиб ҳисобланади.

Умумий ҳисоблаш формуласи:

Мол-мулк солиғи = солиқ базаси × солиқ ставкаси.

Агар қонунчиликда ҳудудий коэффициент белгиланган бўлса, у ҳам ҳисоб-китобда инобатга олинади.

Мол-мулк бир нечта шахсга тегишли бўлса

Иморат, бино ёки иншоот бир нечта шахснинг умумий улушли мулки бўлса, ҳар бир мулкдор солиқни ўзининг мол-мулкдаги улушига мутаносиб равишда тўлайди.

Масалан: уйнинг иккидан бир улуши шахсга тегишли бўлса, у ушбу объект бўйича ҳисобланган солиқнинг иккидан бир қисмини тўлайди.

Мулкдор йил давомида алмашса

Мол-мулкка бўлган ҳуқуқ йил давомида бир шахсдан бошқасига ўтса:

аввалги мулкдор солиқни 1 январдан мулк ҳуқуқини йўқотган ой бошлангунига қадар;
янги мулкдор эса мулк ҳуқуқи юзага келган ойдан бошлаб тўлайди.

Янги қурилган иморат, бино ва иншоот бўйича солиқ мулк ҳуқуқи юзага келган ойдан бошлаб ҳисобланади.

Мерос қилиб олинган мол-мулк

Мерос бўйича ўтган мол-мулк учун солиқ меросхўрда мулк ҳуқуқи юзага келган ойдан бошлаб тўланади.

Мерос очилган сана эмас, балки меросхўрнинг кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқи белгиланган тартибда юзага келган сана ҳисобга олинади.

Объект бузилса ёки йўқ қилинса

Солиқ солиш объекти:

йўқ қилинган;
вайрон бўлган;
ёки бузиб ташланган бўлса, солиқни ундириш ушбу ҳолат юз берган ойдан бошлаб тўхтатилади.

Қайта ҳисоб-китоб қилиш учун объект йўқ қилингани, вайрон бўлгани ёки бузилганини тасдиқловчи ҳужжат тақдим этилиши керак.

Эътибор беринг: объект амалда мавжуд бўлмаса-да, кадастр маълумотларидан чиқарилмаган бўлса, солиқ ҳисобланиши давом этиши мумкин.

Имтиёз йил давомида юзага келса

Солиқ имтиёзига бўлган ҳуқуқ йил давомида:

юзага келса — солиқ имтиёз ҳуқуқи пайдо бўлган ойдан;
тугаса — имтиёз ҳуқуқи тугаган ойдан қайта ҳисобланади.

Имтиёздан фойдаланиш учун уни тасдиқловчи ҳужжатларни солиқ органига тақдим этиш лозим.

Тўлов хабарномаси қачон берилади?

Солиқ органи тўлов хабарномасини ҳар йили 1 мартдан кечиктирмай солиқ тўловчига юборади.

Хабарнома:

шахсан имзо қўйдириб;
солиқ тўловчининг шахсий кабинетига;
унинг номига расмийлаштирилган телефон рақамига SMS орқали;
солиқ органининг мобиль иловаси орқали;
хабарнома олинганини тасдиқловчи бошқа усулда етказилиши мумкин.

Солиқ қачон тўланади?

Мол-мулк солиғи тенг икки қисмда:

биринчи қисми — 15 апрелга қадар;
иккинчи қисми — 15 октябрга қадар тўланади.

Солиқ банк, электрон тўлов тизимлари, шахсий кабинет ёки Soliq мобиль иловаси орқали тўланиши мумкин.

Муҳим: белгиланган муддатда тўланмаган солиқ суммасига ҳар бир кечиктирилган кун учун пеня ҳисобланади.

Ҳисоб-китобда хато бўлса

Тўлов хабарномасида:

объектнинг майдони;
кадастр қиймати;
мулкдорнинг улуши;
имтиёз;
объектнинг бузилгани ёки бошқа шахсга ўтгани ҳисобга олинмаган бўлса, солиқ органига қайта ҳисоб-китоб қилиш ҳақида мурожаат қилиш мумкин.

Кадастр маълумотларида хато бўлса, аввал кадастр органида маълумотларни тузатиш талаб этилади.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси