Soliq bazasi qanday aniqlanadi?

Jismoniy shaxslardan olinadigan er solig‘i bo‘yicha soliq bazasi er uchastkasining kadastr hujjatlarida ko‘rsatilgan maydoni hisoblanadi.

Agar shaxsning bir nechta er uchastkasi bo‘lsa, soliq bazasi har bir er uchastkasi bo‘yicha alohida aniqlanadi.

Er uchastkasining bir qismi soliqdan ozod qilingan bo‘lsa, soliq solinadigan baza umumiy maydondan imtiyozli maydonni chiqarib tashlash orqali hisoblanadi.

Muhim: soliq er uchastkasining bozor yoki kadastr qiymatidan emas, asosan uning kvadrat metr yoki gektardagi maydonidan kelib chiqib hisoblanadi.

Er solig‘i stavkasi qancha?

Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan erlar uchun er solig‘i stavkalari har bir hudud bo‘yicha 1 kv. metr er maydoniga so‘mda belgilanadi.

Yakuniy stavka:

• er uchastkasi joylashgan viloyat, tuman yoki shaharga;
• mahalla, ko‘cha, daha yoki massivga;
• hududning iqtisodiy rivojlanganlik darajasiga;
• mahalliy Kengash belgilagan koeffitsientga qarab farq qiladi.

Shu sababli butun respublika uchun barcha jismoniy shaxslarga tatbiq etiladigan yagona er solig‘i stavkasi mavjud emas.

E’tibor bering: 2026-yil uchun aniq stavkani er uchastkasi joylashgan hududdagi xalq deputatlari Kengashining tegishli qaroridan tekshirish kerak.

Soliq qanday hisoblanadi?

Er solig‘i umumiy tartibda quyidagi formula asosida hisoblanadi:

Er solig‘i = er uchastkasining soliq solinadigan maydoni × belgilangan stavka.

Agar mahalliy Kengash tomonidan oshiruvchi yoki kamaytiruvchi koeffitsient belgilangan bo‘lsa, u ham hisob-kitobda inobatga olinadi.

Masalan: er maydoni 500 kv. metr, shu hudud uchun stavka 400 so‘m bo‘lsa, koeffitsientlar va imtiyozlarsiz yillik soliq 200 000 so‘mni tashkil etadi.

Tadbirkorlikda foydalaniladigan erlar

Jismoniy shaxsga tegishli er uchastkasi:

• tadbirkorlik faoliyatida foydalanilsa;
• uy-joy yuridik shaxsga yoki yakka tartibdagi tadbirkorga ijaraga berilsa;
• noturar bino yoki inshoot bilan band bo‘lsa,

er solig‘i yuridik shaxslar uchun belgilangan stavkalar bo‘yicha hisoblanishi mumkin.

Biroq jismoniy shaxs yoki oilaviy korxona uyda yashash bilan bir vaqtda shu erda tovar ishlab chiqarsa yoki xizmat ko‘rsatsa, er solig‘i jismoniy shaxslar uchun belgilangan stavkada to‘lanadi.

Hujjatda ko‘rsatilganidan ortiq erdan foydalanilsa

Er uchastkasidan kadastr hujjatlarida belgilanganidan ortiq maydonda foydalanilsa, soliq amalda egallab turilgan maydondan kelib chiqib hisoblanishi mumkin.

Erga bo‘lgan huquqni tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lmagan maydonlar bo‘yicha qonunchilikda oshirilgan soliq stavkalari va boshqa huquqiy choralar qo‘llanilishi mumkin.

Tavsiya: er uchastkasining amaldagi chegarasi va kadastr hujjatlaridagi maydoni bir-biriga mosligini tekshirish lozim.

Tomorqa erdan foydalanilmasa

Yakka tartibda uy-joy qurish va turar joyni obodonlashtirish uchun berilgan er uchastkasining tomorqa qismida:

• qishloq xo‘jaligi ekinlari ekilmasa;
• yoki erni obodonlashtirish ishlari amalga oshirilmasa,

qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda er solig‘i oshirilgan miqdorda hisoblanishi mumkin.

Bunday holat vakolatli organlar tomonidan belgilangan tartibda aniqlanishi va rasmiylashtirilishi kerak.

Qishloq xo‘jaligi erlarida soliq bazasi

Dehqon xo‘jaligi yoki qishloq xo‘jaligi maqsadlari uchun berilgan erlarda soliqni hisoblashda:

• er maydoni;
• erning normativ qiymati;
• erning sifati va joylashuvi;
• mahalliy stavkalar qonunchilikda belgilangan tartibda inobatga olinadi.

Shu sababli qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan erlar bo‘yicha hisob-kitob oddiy tomorqa yoki turar joy eriga nisbatan farq qilishi mumkin.

Aniq stavkani qaerdan bilish mumkin?

Er uchastkasi uchun amaldagi stavkani:

• soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti;
• Soliq mobil ilovasi;
• hududiy soliq organi;
• xalq deputatlari tegishli mahalliy Kengashining 2026-yil uchun qabul qilgan qarori orqali aniqlash mumkin.

Hisob-kitobda er maydoni yoki stavka noto‘g‘ri ko‘rsatilgan bo‘lsa, tasdiqlovchi kadastr hujjatlari bilan soliq organiga murojaat qilish lozim.