Солиқ базаси қандай аниқланади?

Жисмоний шахслардан олинадиган ер солиғи бўйича солиқ базаси ер участкасининг кадастр ҳужжатларида кўрсатилган майдони ҳисобланади.

Агар шахснинг бир нечта ер участкаси бўлса, солиқ базаси ҳар бир ер участкаси бўйича алоҳида аниқланади.

Ер участкасининг бир қисми солиқдан озод қилинган бўлса, солиқ солинадиган база умумий майдондан имтиёзли майдонни чиқариб ташлаш орқали ҳисобланади.

Муҳим: солиқ ер участкасининг бозор ёки кадастр қийматидан эмас, асосан унинг квадрат метр ёки гектардаги майдонидан келиб чиқиб ҳисобланади.

Ер солиғи ставкаси қанча?

Қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ерлар учун ер солиғи ставкалари ҳар бир ҳудуд бўйича 1 кв. метр ер майдонига сўмда белгиланади.

Якуний ставка:

• ер участкаси жойлашган вилоят, туман ёки шаҳарга;
• маҳалла, кўча, даҳа ёки массивга;
• ҳудуднинг иқтисодий ривожланганлик даражасига;
• маҳаллий Кенгаш белгилаган коэффициентга қараб фарқ қилади.

Шу сабабли бутун республика учун барча жисмоний шахсларга татбиқ этиладиган ягона ер солиғи ставкаси мавжуд эмас.

Эътибор беринг: 2026 йил учун аниқ ставкани ер участкаси жойлашган ҳудуддаги халқ депутатлари Кенгашининг тегишли қароридан текшириш керак.

Солиқ қандай ҳисобланади?

Ер солиғи умумий тартибда қуйидаги формула асосида ҳисобланади:

Ер солиғи = ер участкасининг солиқ солинадиган майдони × белгиланган ставка.

Агар маҳаллий Кенгаш томонидан оширувчи ёки камайтирувчи коэффициент белгиланган бўлса, у ҳам ҳисоб-китобда инобатга олинади.

Масалан: ер майдони 500 кв. метр, шу ҳудуд учун ставка 400 сўм бўлса, коэффициентлар ва имтиёзларсиз йиллик солиқ 200 000 сўмни ташкил этади.

Тадбиркорликда фойдаланиладиган ерлар

Жисмоний шахсга тегишли ер участкаси:

• тадбиркорлик фаолиятида фойдаланилса;
• уй-жой юридик шахсга ёки якка тартибдаги тадбиркорга ижарага берилса;
• нотурар бино ёки иншоот билан банд бўлса,

ер солиғи юридик шахслар учун белгиланган ставкалар бўйича ҳисобланиши мумкин.

Бироқ жисмоний шахс ёки оилавий корхона уйда яшаш билан бир вақтда шу ерда товар ишлаб чиқарса ёки хизмат кўрсатса, ер солиғи жисмоний шахслар учун белгиланган ставкада тўланади.

Ҳужжатда кўрсатилганидан ортиқ ердан фойдаланилса

Ер участкасидан кадастр ҳужжатларида белгиланганидан ортиқ майдонда фойдаланилса, солиқ амалда эгаллаб турилган майдондан келиб чиқиб ҳисобланиши мумкин.

Ерга бўлган ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатлар мавжуд бўлмаган майдонлар бўйича қонунчиликда оширилган солиқ ставкалари ва бошқа ҳуқуқий чоралар қўлланилиши мумкин.

Тавсия: ер участкасининг амалдаги чегараси ва кадастр ҳужжатларидаги майдони бир-бирига мослигини текшириш лозим.

Томорқа ердан фойдаланилмаса

Якка тартибда уй-жой қуриш ва турар жойни ободонлаштириш учун берилган ер участкасининг томорқа қисмида:

• қишлоқ хўжалиги экинлари экилмаса;
• ёки ерни ободонлаштириш ишлари амалга оширилмаса,

қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда ер солиғи оширилган миқдорда ҳисобланиши мумкин.

Бундай ҳолат ваколатли органлар томонидан белгиланган тартибда аниқланиши ва расмийлаштирилиши керак.

Қишлоқ хўжалиги ерларида солиқ базаси

Деҳқон хўжалиги ёки қишлоқ хўжалиги мақсадлари учун берилган ерларда солиқни ҳисоблашда:

• ер майдони;
• ернинг норматив қиймати;
• ернинг сифати ва жойлашуви;
• маҳаллий ставкалар қонунчиликда белгиланган тартибда инобатга олинади.

Шу сабабли қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар бўйича ҳисоб-китоб оддий томорқа ёки турар жой ерига нисбатан фарқ қилиши мумкин.

Аниқ ставкани қаердан билиш мумкин?

Ер участкаси учун амалдаги ставкани:

• солиқ тўловчининг шахсий кабинети;
• Soliq мобил иловаси;
• ҳудудий солиқ органи;
• халқ депутатлари тегишли маҳаллий Кенгашининг 2026 йил учун қабул қилган қарори орқали аниқлаш мумкин.

Ҳисоб-китобда ер майдони ёки ставка нотўғри кўрсатилган бўлса, тасдиқловчи кадастр ҳужжатлари билан солиқ органига мурожаат қилиш лозим.