Er solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi

Er solig‘ini kim hisoblaydi?

Jismoniy shaxslar to‘laydigan er solig‘ini er uchastkasi joylashgan hududdagi soliq organi hisoblab chiqaradi.

Hisob-kitobda:

kadastrda qayd etilgan er maydoni;
er uchastkasidan foydalanish maqsadi;
mahalliy Kengash tomonidan belgilangan stavka va koeffitsientlar;
soliq to‘lovchiga berilgan imtiyozlar hisobga olinadi.

Muhim: jismoniy shaxs er solig‘ini mustaqil hisoblamaydi, ammo xabarnomadagi er maydoni, stavka va imtiyozlarni tekshirishi lozim.

To‘lov xabarnomasi qachon yuboriladi?

Soliq organi har yili 1-martdan kechiktirmay soliq summasi va to‘lov muddatlari ko‘rsatilgan xabarnomani soliq to‘lovchiga yuboradi.

Xabarnoma:

shaxsan imzo qo‘ydirib;
soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetiga;
SMS-xabar orqali;
Soliq mobil ilovasi orqali;
yoki olinganini tasdiqlovchi boshqa usulda etkazilishi mumkin.

Er solig‘i qachon to‘lanadi?

Er solig‘i yil davomida teng ikki qismda:

birinchi qismi — 15-aprelga qadar;
ikkinchi qismi — 15-oktabrga qadar to‘lanadi.

E’tibor bering: belgilangan muddatda to‘lanmagan soliq summasi bo‘yicha penya hisoblanishi va soliq qarzini undirish choralari ko‘rilishi mumkin.

Yil davomida er uchastkasi ajratilsa

Er uchastkasi yil davomida ajratilgan bo‘lsa, er solig‘i er uchastkasi ajratilganidan keyingi oydan boshlab hisoblanadi.

Bunda soliq yilning qolgan qismi uchun mutanosib ravishda aniqlanadi.

Er maydoni kamaytirilsa

Er uchastkasining maydoni kamaytirilganda soliq ham tegishli ravishda qayta hisoblanadi.

Kamaytirilgan maydon bo‘yicha soliq to‘lash er uchastkasi maydoni kamaytirilgan oydan boshlab to‘xtatiladi.

Buning uchun er maydoni o‘zgargani kadastr ma’lumotlarida rasmiy qayd etilgan bo‘lishi lozim.

Erga bo‘lgan huquq bekor qilinsa

Er uchastkasiga bo‘lgan mulk, egalik qilish, foydalanish yoki ijara huquqi yil davomida bekor qilinsa, soliq ushbu huquq bekor qilingan oydan boshlab qayta hisoblanadi.

Erga bo‘lgan huquq boshqa shaxsga o‘tganda yangi huquq egasining soliq majburiyati tegishli huquq yuzaga kelgan davrdan boshlanadi.

Imtiyozdan qanday foydalaniladi?

Er solig‘i bo‘yicha imtiyoz olish huquqiga ega shaxs tasdiqlovchi hujjatlarni er uchastkasi joylashgan hududdagi soliq organiga taqdim etishi kerak.

Imtiyoz, qoida tariqasida, shaxs tanlagan bitta er uchastkasiga qo‘llaniladi.

Muhim: imtiyoz huquqi mavjud bo‘lsa ham, u soliq organi ma’lumotlarida aks etmagan bo‘lishi mumkin. Shu sababli to‘lov xabarnomasini tekshirish zarur.

Hisob-kitobda xato bo‘lsa

To‘lov xabarnomasida:

er maydoni noto‘g‘ri ko‘rsatilgan;
erga bo‘lgan huquq bekor qilingani hisobga olinmagan;
noto‘g‘ri stavka yoki koeffitsient qo‘llangan;
soliq imtiyozi hisobga olinmagan bo‘lsa,

tasdiqlovchi hujjatlar bilan soliq organiga qayta hisob-kitob qilish haqida murojaat qilish mumkin.

Agar xato kadastr ma’lumotlarida bo‘lsa, avval kadastr organida ma’lumotlarni tuzatish lozim.

Soliqni qanday to‘lash mumkin?

Er solig‘ini:

bank kassalari;
elektron to‘lov tizimlari;
soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti;
Soliq mobil ilovasi orqali to‘lash mumkin.

To‘lovdan keyin elektron yoki qog‘oz shaklidagi tasdiqlovchi hujjatni saqlash tavsiya etiladi.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi