Kimlar nazorat-kassa texnikasidan foydalanishi kerak?

Aholi bilan tovarlar, ishlar yoki xizmatlar uchun pulli hisob-kitoblarni amalga oshiradigan:

• yuridik shaxslar;
• yakka tartibdagi tadbirkorlar;
• oilaviy tadbirkorlar qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda onlayn nazorat-kassa mashinasi, virtual kassa yoki elektron fiskal chek tizimidan foydalanishi kerak.

Ushbu talab:

• naqd pul;
• bank kartasi;
• elektron to‘lov tizimi;
• to‘lov tashkilotining raqamli platformasi;
• maxsus QR-kod orqali to‘lov qabul qilinganda ham qo‘llaniladi.

Muhim: naqd pulsiz to‘lov qabul qilinishi xaridorga fiskal chek berish majburiyatini avtomatik ravishda bekor qilmaydi.

Qanday kassadan foydalanish mumkin?

Tadbirkorlik sub’ekti:

• soliq organida ro‘yxatdan o‘tkazilgan;
• davlat reestriga kiritilgan;
• fiskal modulga ega;
• belgilangan texnik talablarga javob beradigan onlayn nazorat-kassa mashinasi yoki virtual kassadan foydalanishi lozim.

Boshqa shaxs nomiga rasmiylashtirilgan kassa, hisob-kitob terminali yoki maxsus QR-koddan foydalanish mumkin emas.

Virtual kassa nima?

Virtual kassa — fiskal ma’lumotlarni shakllantirish va soliq organlarining axborot tizimiga yuborish imkonini beruvchi dasturiy mahsulot.

U telefon, planshet, kompьyuter yoki boshqa mos qurilma orqali ishlashi mumkin.

Virtual kassa ham onlayn nazorat-kassa mashinasi kabi:

• soliq organida ro‘yxatdan o‘tkazilishi;
• har bir hisob-kitob bo‘yicha fiskal chek shakllantirishi;
• fiskal ma’lumotlarni belgilangan tartibda uzatishi kerak.

Xaridorga chek berish shartmi?

Tovar sotilganda, ish bajarilganda yoki xizmat ko‘rsatilganda xaridorga:

• qog‘oz shaklidagi fiskal chek;
• yoki uning roziligi bilan elektron chek berilishi shart.

Elektron chek xaridorga telefon raqami, elektron pochta, mobilь ilova yoki boshqa elektron usul orqali yuborilishi mumkin.

E’tibor bering: bank terminali bergan to‘lov kvitantsiyasi har doim ham fiskal chek o‘rnini bosmaydi. Hisob-kitob soliq organining axborot tizimida fiskallashtirilishi kerak.

Fiskal chekda nimalar bo‘lishi kerak?

Chekda, qoida tariqasida:

• tadbirkorlik sub’ektining nomi va soliq identifikatsiya ma’lumotlari;
• savdo yoki xizmat ko‘rsatish ob’ekti manzili;
• chek raqami, sana va vaqt;
• tovar yoki xizmat nomi;
• miqdori va narxi;
• umumiy to‘lov summasi;
• to‘lov shakli;
• fiskal belgi;
• QR-kod;
• zarur hollarda mahsulotning identifikatsiya yoki raqamli markirovka kodi ko‘rsatilishi lozim.

Tovar yoki xizmat nomi o‘rniga faqat «tovar», «xizmat» kabi umumiy ifodalarni kiritish belgilangan talablarga zid bo‘lishi mumkin.

Raqamli markirovkalangan tovarlar

Majburiy raqamli markirovkalanadigan tovarlarni chakana sotuvchi tadbirkorlik sub’ektlari markirovka kodlarini o‘qiydigan qurilmalardan foydalanishi lozim.

Bular:

• 2D-skaner;
• ma’lumotlarni yig‘ish terminali;
• markirovka kodini o‘qiydigan boshqa maxsus qurilma bo‘lishi mumkin.

Markirovka kodi kassa chekida to‘g‘ri aks ettirilishi va axborot tizimiga yuborilishi kerak.

Kassa ishlamay qolsa nima qilish kerak?

Nazorat-kassa texnikasi texnik nosozlik tufayli ishlamay qolsa:

• texnik xizmat ko‘rsatish markaziga xabar berish;
• nosozlikni belgilangan tartibda qayd etish;
• qonunchilikda ruxsat etilgan vaqtinchalik hisob-kitob hujjatlaridan foydalanish;
• kassa tiklangach, zarur ma’lumotlarni belgilangan tartibda tizimga kiritish lozim.

Kassaning nosozligini bahona qilib xaridorga hech qanday chek yoki unga tenglashtirilgan hujjat bermaslik mumkin emas.

Xarid cheki uchun keshbek

Jismoniy shaxs chakana savdo, umumiy ovqatlanish yoki maishiy xizmat ko‘rsatish ob’ektidan olgan fiskal chekni soliq organlarining maxsus mobilь ilovasida QR-kod orqali ro‘yxatdan o‘tkazishi mumkin.

Belgilangan talablarga javob beradigan cheklar bo‘yicha xarid summasining 1 foizi xaridorga qaytariladi.

Quyidagi to‘lovlar bo‘yicha cheklarga keshbek hisoblanmaydi:

• avtomobilь sotib olish;
• temir yo‘l va avia chiptalari;
• kommunal xizmatlar;
• aloqa xizmatlari;
• to‘lov tizimlari operatorlari orqali amalga oshirilgan ayrim to‘lovlar.

Muhim: keshbek olish uchun chek haqiqiy, fiskallashtirilgan va boshqa shaxs tomonidan avval ro‘yxatdan o‘tkazilmagan bo‘lishi kerak.

Chek berilmasa qaerga xabar berish mumkin?

Xaridorga chek berilmasa yoki raqamli markirovkalanishi shart bo‘lgan tovarda markirovka mavjud bo‘lmasa, jismoniy shaxs bu haqda soliq organlarining maxsus elektron tizimi orqali xabar berishi mumkin.

Huquqbuzarlik tasdiqlanib, jarima undirilgan taqdirda xabar bergan shaxsga qonunchilikda belgilangan tartibda jarima summasining bir qismi mukofot sifatida to‘lanishi mumkin.

Qanday harakatlar taqiqlanadi?

Quyidagilarga yo‘l qo‘yilmaydi:

• nazorat-kassa texnikasini soliq organida ro‘yxatdan o‘tkazmasdan ishlatish;
• xaridorga fiskal chek bermaslik;
• soxta yoki boshqa sub’ektga tegishli chek berish;
• boshqa shaxs nomidagi terminal yoki maxsus QR-koddan foydalanish;
• texnik talablarga javob bermaydigan kassani ishlatish;
• kassa dasturiga noqonuniy o‘zgartirish kiritish;
• karta, elektron to‘lov yoki maxsus QR-kod orqali to‘lov qabul qilishni asossiz rad etish;
• tovar yoki xizmatning haqiqiy narxini chekda kamaytirib ko‘rsatish.

2026-yilda qanday jarimalar qo‘llaniladi?

Nazorat-kassa texnikasi, hisob-kitob terminali, elektron to‘lov tizimi yoki maxsus QR-kodni qo‘llash majburiy bo‘lgan holda ulardan foydalanmaslik, xaridorga chek bermaslik yoki elektron to‘lovni qabul qilishni rad etish:

• 5 million so‘m jarima solishga sabab bo‘ladi.

Soliq organida ro‘yxatdan o‘tkazilmagan kassa texnikasidan foydalanish:

• 7 million so‘m jarima solishga sabab bo‘ladi.

Boshqa shaxs nomiga rasmiylashtirilgan terminal yoki boshqa soliq to‘lovchiga tegishli maxsus QR-koddan foydalanish:

• 20 million so‘m jarima solishga sabab bo‘ladi.

Texnik talablarga muvofiq bo‘lmagan yoki xizmat ko‘rsatish dasturi buzilgan kassa texnikasidan foydalanish:

• 20 million so‘m jarima solishga sabab bo‘ladi.

E’tibor bering: huquqbuzarlik xususiyatiga qarab soliq tekshiruvi, qo‘shimcha soliq hisoblash yoki boshqa javobgarlik choralari ham qo‘llanilishi mumkin.