Korruptsiyaga nisbatan murosasiz munosabat

Korruptsiya davlat va jamiyat taraqqiyoti uchun jiddiy xavflardan biri hisoblanadi.

Korruptsiyaning har qanday ko‘rinishiga nisbatan murosasiz munosabatda bo‘lish va unga qarshi kurashish barcha darajadagi davlat organlari rahbarlari va xodimlarining ustuvor vazifasi etib belgilangan.

Bosh prokuratura, Korruptsiyaga qarshi kurashish agentligi, Davlat xavfsizlik xizmati va Ichki ishlar vazirligi korruptsiyaga oid huquqbuzarliklar uchun javobgarlikning muqarrarligini ta’minlashi lozim.

Korruptsiyaga oid jinoyatlar uchun ochiq reestr

Korruptsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan korruptsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarning ochiq elektron reestrini yuritish nazarda tutilgan.

Reestrga kiritilgan shaxslarga nisbatan, jumladan, quyidagi cheklovlar belgilanishi ko‘zda tutilgan:

• davlat xizmatiga kirish;
• davlat mukofotlari bilan taqdirlanish;
• saylanadigan yoki alohida tartibda tayinlanadigan lavozimlarga nomzodini ko‘rsatish;
• davlat organlari huzuridagi jamoatchilik kengashlari va idoralararo kollegial organlarga a’zo bo‘lish;
• ayrim tashkilotlarda rahbarlik lavozimlarida ishlash;
• ular ta’sis etgan yoki ishtirokchisi bo‘lgan tadbirkorlik sub’ektlarining davlat xaridlari, davlat-xususiy sheriklik va davlat aktivlarini xususiylashtirish jarayonlarida qatnashishi.

Muhim: ushbu reestrga shaxslarni kiritish va cheklovlarni qo‘llash tegishli qonun kuchga kirgandan keyin amalga oshirilishi belgilangan. Shu sababli mazkur cheklovlar avtomatik ravishda qo‘llaniladi, deb hisoblash mumkin emas.

Daromadlar va mol-mulkni deklaratsiya qilish

Farmonda davlat xizmatchilari, davlat ulushi 50 foizdan yuqori bo‘lgan tashkilotlar, davlat korxonalari va muassasalari rahbarlari hamda ularning o‘rinbosarlari, shuningdek, ular oila a’zolarining daromadlari va mol-mulkini deklaratsiya qilish tizimini joriy etish nazarda tutilgan.

Shu bilan birga, deklaratsiyani:

• kimlar taqdim etishi;
• uni taqdim etish muddati;
• ma’lumotlarni tekshirish tartibi;
• deklaratsiya taqdim etmaslik yoki noto‘g‘ri ma’lumot kiritish oqibatlari maxsus qonunchilik hujjatlarida belgilanishi kerak.

Shu sababli Farmondagi ushbu topshiriqni barcha shaxslarga nisbatan bevosita qo‘llaniladigan yagona tartib sifatida talqin qilish mumkin emas.

Manfaatlar to‘qnashuvining oldini olish

Shaxsiy manfaatdorlik lavozim yoki xizmat majburiyatlarini xolis bajarishga ta’sir ko‘rsatayotgan yoki ta’sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan vaziyat manfaatlar to‘qnashuvi hisoblanadi.

Davlat organlari va tashkilotlarida:

• manfaatlar to‘qnashuvini aniqlash;
• u haqda xabar berish;
• uni ko‘rib chiqish;
• manfaatlar to‘qnashuvini bartaraf etish bo‘yicha choralar ko‘rilishi shart.

Manfaatlar to‘qnashuvini yashirish yoki uni bartaraf etish choralarini ko‘rmaslik qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin.

Davlat xaridlari va bitimlarda ochiqlik

Davlat xaridlarida raqobatni cheklaydigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar tuzishga asossiz ravishda imkon beruvchi qonunchilik hujjatlarini ishlab chiqish tashabbusi bilan chiqish taqiqlangan.

Ushbu talab, jumladan:

• davlat xaridlari;
• investitsiya bitimlari;
• davlat-xususiy sheriklik;
• davlat aktivlarini xususiylashtirish;
• boshqa yirik davlat bitimlarida raqobat, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlashga qaratilgan.

Mahalliy byudjet mablag‘lari ustidan nazorat

Mahalliy byudjet mablag‘laridan foydalanishda korruptsiyaviy xavflarni kamaytirish maqsadida xalq deputatlari mahalliy Kengashlari:

• mahalliy byudjetlarning qo‘shimcha manbalari hisobidan ajratilgan mablag‘lar;
• vaqtinchalik va maxsus jamg‘armalar mablag‘lari sarflanishi ustidan muntazam nazorat o‘rnatishi lozim.

Jamoatchilik ishtiroki

Korruptsiyaning oldini olish faqat davlat organlarining vazifasi emas.

Fuqarolar, ommaviy axborot vositalari, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa fuqarolik jamiyati institutlari:

• korruptsiyaviy xavflar haqida xabar berish;
• davlat organlari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish;
• ochiq ma’lumotlarni tahlil qilish;
• korruptsiyaning oldini olish bo‘yicha takliflar kiritish orqali ishtirok etishi mumkin.