Коррупцияга нисбатан муросасиз муносабат

Коррупция давлат ва жамият тараққиёти учун жиддий хавфлардан бири ҳисобланади.

Коррупциянинг ҳар қандай кўринишига нисбатан муросасиз муносабатда бўлиш ва унга қарши курашиш барча даражадаги давлат органлари раҳбарлари ва ходимларининг устувор вазифаси этиб белгиланган.

Бош прокуратура, Коррупцияга қарши курашиш агентлиги, Давлат хавфсизлик хизмати ва Ички ишлар вазирлиги коррупцияга оид ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлаши лозим.

Коррупцияга оид жиноятлар учун очиқ реестр

Коррупцияга қарши курашиш агентлиги томонидан коррупцияга оид жиноятларни содир этишда айбдор деб топилган шахсларнинг очиқ электрон реестрини юритиш назарда тутилган.

Реестрга киритилган шахсларга нисбатан, жумладан, қуйидаги чекловлар белгиланиши кўзда тутилган:

• давлат хизматига кириш;
• давлат мукофотлари билан тақдирланиш;
• сайланадиган ёки алоҳида тартибда тайинланадиган лавозимларга номзодини кўрсатиш;
• давлат органлари ҳузуридаги жамоатчилик кенгашлари ва идоралараро коллегиал органларга аъзо бўлиш;
• айрим ташкилотларда раҳбарлик лавозимларида ишлаш;
• улар таъсис этган ёки иштирокчиси бўлган тадбиркорлик субъектларининг давлат харидлари, давлат-хусусий шериклик ва давлат активларини хусусийлаштириш жараёнларида қатнашиши.

Муҳим: ушбу реестрга шахсларни киритиш ва чекловларни қўллаш тегишли қонун кучга киргандан кейин амалга оширилиши белгиланган. Шу сабабли мазкур чекловлар автоматик равишда қўлланилади, деб ҳисоблаш мумкин эмас.

Даромадлар ва мол-мулкни декларация қилиш

Фармонда давлат хизматчилари, давлат улуши 50 фоиздан юқори бўлган ташкилотлар, давлат корхоналари ва муассасалари раҳбарлари ҳамда уларнинг ўринбосарлари, шунингдек, улар оила аъзоларининг даромадлари ва мол-мулкини декларация қилиш тизимини жорий этиш назарда тутилган.

Шу билан бирга, декларацияни:

• кимлар тақдим этиши;
• уни тақдим этиш муддати;
• маълумотларни текшириш тартиби;
• декларация тақдим этмаслик ёки нотўғри маълумот киритиш оқибатлари махсус қонунчилик ҳужжатларида белгиланиши керак.

Шу сабабли Фармондаги ушбу топшириқни барча шахсларга нисбатан бевосита қўлланиладиган ягона тартиб сифатида талқин қилиш мумкин эмас.

Манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш

Шахсий манфаатдорлик лавозим ёки хизмат мажбуриятларини холис бажаришга таъсир кўрсатаётган ёки таъсир кўрсатиши мумкин бўлган вазият манфаатлар тўқнашуви ҳисобланади.

Давлат органлари ва ташкилотларида:

• манфаатлар тўқнашувини аниқлаш;
• у ҳақда хабар бериш;
• уни кўриб чиқиш;
• манфаатлар тўқнашувини бартараф этиш бўйича чоралар кўрилиши шарт.

Манфаатлар тўқнашувини яшириш ёки уни бартараф этиш чораларини кўрмаслик қонунчиликда белгиланган жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Давлат харидлари ва битимларда очиқлик

Давлат харидларида рақобатни чеклайдиган тўғридан-тўғри шартномалар тузишга асоссиз равишда имкон берувчи қонунчилик ҳужжатларини ишлаб чиқиш ташаббуси билан чиқиш тақиқланган.

Ушбу талаб, жумладан:

• давлат харидлари;
• инвестиция битимлари;
• давлат-хусусий шериклик;
• давлат активларини хусусийлаштириш;
• бошқа йирик давлат битимларида рақобат, очиқлик ва шаффофликни таъминлашга қаратилган.

Маҳаллий бюджет маблағлари устидан назорат

Маҳаллий бюджет маблағларидан фойдаланишда коррупциявий хавфларни камайтириш мақсадида халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари:

• маҳаллий бюджетларнинг қўшимча манбалари ҳисобидан ажратилган маблағлар;
• вақтинчалик ва махсус жамғармалар маблағлари сарфланиши устидан мунтазам назорат ўрнатиши лозим.

Жамоатчилик иштироки

Коррупциянинг олдини олиш фақат давлат органларининг вазифаси эмас.

Фуқаролар, оммавий ахборот воситалари, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва бошқа фуқаролик жамияти институтлари:

• коррупциявий хавфлар ҳақида хабар бериш;
• давлат органлари фаолияти устидан жамоатчилик назоратини амалга ошириш;
• очиқ маълумотларни таҳлил қилиш;
• коррупциянинг олдини олиш бўйича таклифлар киритиш орқали иштирок этиши мумкин.