Даромад солиғи имтиёзи қандай берилади?

Жисмоний шахсларга даромад солиғи бўйича имтиёзлар:

• айрим тўловларни жами даромад таркибига киритмаслик;
• муайян даромад турларини солиқдан тўлиқ озод қилиш;
• айрим тоифадаги шахсларнинг даромадини қисман солиқдан озод қилиш орқали берилади.

Муҳим: имтиёз фуқаронинг барча даромадларига автоматик равишда татбиқ этилмайди. Даромад тури, унинг миқдори ва тасдиқловчи ҳужжатлар инобатга олинади.

Қайси тўловлар жами даромадга киритилмайди?

Жумладан, қуйидагилар жисмоний шахснинг жами даромади таркибига киритилмайди:

• давлат пенсиялари ва қонунчиликда белгиланган айрим нафақалар;
• алиментлар;
• белгиланган тартибда тўланадиган стипендиялар;
• донорлик учун бериладиган ҳақ;
• суғурта товони;
• уй-жой-коммунал хизматлари ҳақини тўлаш бўйича айрим компенсациялар;
• фавқулодда ҳолат натижасида етказилган зарар доирасидаги моддий ёрдам;
• меҳнат шароитини таъминлаш билан боғлиқ айрим иш берувчи харажатлари.

Вақтинча меҳнатга қобилиятсизлик нафақасига нисбатан умумий солиқ қоидалари қўлланилади.

Моддий ёрдамга имтиёз

Қуйидаги моддий ёрдам суммалари белгиланган чегара доирасида солиққа тортилмайди:

• вафот этган ходимнинг оила аъзоларига ёки оила аъзоси вафот этган ходимга берилган ёрдам;
• ходимнинг меҳнатда майиб бўлиши, касб касаллиги ёки соғлиғига бошқа шикаст етиши муносабати билан берилган ёрдам;
• фарзанд туғилиши ёки ходимнинг ёхуд унинг фарзандининг никоҳдан ўтиши муносабати билан берилган ёрдам;
• қишлоқ хўжалиги маҳсулоти ёки уни харид қилиш учун берилган маблағлар.

Бундай моддий ёрдам, қоида тариқасида, солиқ даврида меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 4,22 бараваригача солиқдан озод қилинади.

Эътибор беринг: белгиланган чегарадан ортиқ қисми умумий тартибда солиққа тортилиши мумкин.

Санаторий ва болалар оромгоҳлари учун тўловлар

Юридик шахс томонидан қуйидагилар учун йўлланмалар қийматининг тўлиқ ёки қисман қопланиши солиққа тортилмайди:

• ногиронлиги бўлган шахсларнинг Ўзбекистондаги санаторий-курорт ва соғломлаштириш муассасаларига бориши;
• ходимларнинг 16 ёшгача бўлган болаларининг, ўқувчи бўлса 18 ёшгача, болалар оромгоҳлари ва соғломлаштириш муассасаларига бориши.

Туристик йўлланмалар мазкур имтиёзга кирмайди.

Талабаларга уй-жой ижарасидан олинган даромад

Жисмоний шахснинг уй-жойни талабаларга ижарага беришдан олган даромади даромад солиғидан озод қилинади.

Ижара муносабатлари шартнома билан расмийлаштирилиши лозим.

Таълим учун йўналтирилган маблағлар

Солиқ тўловчининг иш ҳақи ва бошқа даромадларидан нодавлат таълим ташкилотларида:

• қайта тайёрлаш;
• малака ошириш курсларида ўқиш учун йўналтирилган маблағларнинг БҲМнинг 8 бараваригача бўлган қисми солиққа тортилмайди.

Имтиёздан фойдаланиш учун курсни тамомлаганликни тасдиқловчи ҳужжат бўлиши керак.

Ипотека кредити бўйича имтиёз

Уй-жойни сотиб олиш, қуриш ёки реконструкция қилиш учун олинган ипотека кредити ва унинг фоизларини тўлашга йўналтирилган даромадларга қонунчиликда белгиланган шартлар асосида имтиёз берилади.

Имтиёзнинг умумий миқдори солиқ даврида меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 80 бараваригача бўлиши мумкин.

Бу имтиёз, жумладан, бюджет субсидияси асосида олинган ипотека кредитларига ҳамда қонунчиликда белгиланган ҳолларда ёш оилаларга татбиқ этилади.

Муҳим: ипотека ҳисобига олинган уй-жой давлат рўйхатидан ўтказилганидан кейин 36 ой ичида сотилса, аввал қўлланилган солиқ имтиёзи бекор қилиниши ва солиқ қайта ҳисобланиши мумкин.

Бошқа солиқдан озод даромадлар

Қонунчиликда, жумладан, қуйидаги даромадлар учун ҳам имтиёз белгиланган:

• грант маблағлари;
• халқаро мусобақаларда совринли ўрин олган спортчиларга бериладиган бир марталик мукофотлар;
• айрим меҳнат шартномаси бекор қилинганда тўланадиган тўловлар;
• яқин қариндошлар ўртасида ҳадя қилинган акция, улуш ва пайлар;
• пахта йиғим-теримига мавсумий жалб қилинган шахсларнинг даромадлари;
• қонунчиликда белгиланган тартибда берилган айрим хайрия ва ижтимоий ёрдам маблағлари.

Кимларга қисман имтиёз берилади?

Айрим тоифадаги солиқ тўловчиларнинг ҳар ойдаги даромадининг белгиланган қисми солиқдан озод қилинади.

Улар жумласига:

• «Ўзбекистон Қаҳрамони», Совет Иттифоқи Қаҳрамони ва Меҳнат Қаҳрамони унвонига сазовор бўлганлар;
• уруш ногиронлари ва қатнашчилари, шунингдек уларга тенглаштирилган шахслар;
• болаликдан ногиронлиги бўлган шахслар;
• I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар;
• қонунчиликда белгиланган бошқа тоифалар киради.

Имтиёз тегишли гувоҳнома, маълумотнома ёки бошқа тасдиқловчи ҳужжат асосида қўлланилади.

Имтиёздан қандай фойдаланилади?

Даромад солиғи имтиёзи:

• иш берувчига тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этиш;
• солиқ органига декларация юбориш;
• солиқ органларининг электрон хизматларидан фойдаланиш орқали қўлланилиши мумкин.

Агар бир шахс бир нечта асос бўйича имтиёз олиш ҳуқуқига эга бўлса, имтиёзни қўллаш тартиби Солиқ кодекси талаблари асосида аниқланади.

Тавсия: шартнома, чек, тўлов ҳужжати, гувоҳнома ва имтиёз ҳуқуқини тасдиқловчи бошқа ҳужжатларни сақлаб қўйиш лозим.