Кимлар мол-мулк солиғини тўлайди?

Ўзбекистон ҳудудида солиқ солинадиган кўчмас мулкка эга бўлган жисмоний шахслар мол-мулк солиғини тўлайди.

Агар кўчмас мулк мулкдорини аниқлаш имкони бўлмаса ёки мулкдор вафот этган бўлса, мол-мулк кимнинг эгалигида ёки фойдаланишида бўлса, ўша шахс солиқ тўловчи ҳисобланади.

Қайси мол-мулкларга солиқ солинади?

Солиқ солиш объектларига:

• уй-жойлар ва квартиралар;
• дала ҳовли иморатлари;
• кўп квартирали уйга узвий боғлиқ автомашина турар жойлари;
• бошқа иморатлар, бинолар ва иншоотлар;
• тадбиркорлик ёки даромад олиш учун фойдаланиладиган нотурар объектлар;
• қурилиши тугалланмаган нотурар объектлар киради.

Муҳим: кўчмас мулкдан тадбиркорлик фаолиятида фойдаланилса ёки у юридик шахсга ёхуд якка тартибдаги тадбиркорга ижарага берилса, унга турар жойлар учун белгиланган оддий ставка эмас, алоҳида ставка қўлланилади.

Солиқ базаси қандай аниқланади?

Кўчмас мулкнинг кадастр органи томонидан белгиланган кадастр қиймати солиқ базаси ҳисобланади.

Агар бир шахснинг бир нечта кўчмас мулк объекти бўлса, солиқ базаси ҳар бир объект бўйича алоҳида аниқланади.

Кадастр қиймати мавжуд бўлмаган ёки етарли даражада аниқланмаган ҳолларда Солиқ кодексида белгиланган шартли қиймат асосида солиқ ҳисобланиши мумкин.

2026 йилда солиқ ставкалари қанча?

Жисмоний шахсларга тегишли кўчмас мулк учун асосий ставкалар:

• умумий майдони 200 кв. метргача бўлган уй-жой, квартира ва дала ҳовли иморатлари учун — 0,36 фоиз;
• шаҳарлардаги майдони 200 кв. метрдан 500 кв. метргача бўлган уй-жойлар учун — 0,48 фоиз;
• шаҳарлардаги майдони 500 кв. метрдан ортиқ бўлган уй-жойлар учун — 0,64 фоиз;
• бошқа аҳоли пунктларидаги майдони 200 кв. метрдан ортиқ уй-жой ва дала ҳовлилари учун — 0,48 фоиз;
• тадбиркорлик ёки даромад олиш учун мўлжалланган нотурар объектлар учун — 1,5 фоиз.

Ҳудуд хусусияти ва объект жойлашган жойдан келиб чиқиб, маҳаллий Кенгашлар белгиланган ставкаларга 0,7 дан 1,3 гача коэффициент қўллаши мумкин.

Эътибор беринг: якуний солиқ миқдори объектнинг кадастр қиймати, майдони, жойлашган ҳудуди ва маҳаллий коэффициентга қараб фарқ қилиши мумкин.

Солиқни ким ҳисоблайди?

Жисмоний шахслар мол-мулк солиғини мустақил ҳисобламайди.

Солиқ органи:

• кадастр органлари маълумотлари;
• объектнинг кадастр қиймати;
• амалдаги ставка;
• солиқ имтиёзлари асосида солиқни ҳисоблаб чиқаради.

Солиқ органи тўлов хабарномасини ҳар йили 1 мартдан кечиктирмай:

• шахсан;
• солиқ тўловчининг шахсий кабинетига;
• SMS орқали;
• ёки Soliq мобил иловаси орқали юборади.

Солиқ қачон тўланади?

Мол-мулк солиғи йил давомида тенг икки қисмда:

• биринчи қисми — 15 апрелгача;
• иккинчи қисми — 15 октябргача тўланади.

Солиқни банк кассалари, электрон тўлов тизимлари ёки Soliq мобил иловаси орқали тўлаш мумкин.

Муҳим: солиқ ўз вақтида тўланмаса, ҳар бир кечиктирилган кун учун пеня ҳисобланади.

Кимларга солиқ имтиёзи берилади?

Айрим шахсларнинг мол-мулки тўлиқ солиқдан озод қилинади. Улар жумласига:

• «Ўзбекистон Қаҳрамони», Совет Иттифоқи Қаҳрамони ва Меҳнат Қаҳрамони унвонига сазовор бўлганлар;
• уруш ногиронлари ва қатнашчилари ҳамда уларга тенглаштирилган шахслар;
• хизмат вазифасини бажаришда ҳалок бўлган ҳарбий хизматчилар, ички ишлар ва Миллий гвардия ходимларининг ота-оналари ҳамда бева эр ёки хотини;
• давлат томонидан уй-жой ажратилган етим болалар ва ота-она қарамоғидан маҳрум бўлган болалар — 23 ёшгача киради.

Қуйидаги шахсларга эса мол-мулкнинг 60 кв. метр майдони доирасида имтиёз берилади:

• ўн нафар ва ундан ортиқ фарзанди бор ота-оналардан бири;
• пенсионерлар;
• I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар.

Имтиёз, қоида тариқасида, мулкдор танлаган фақат битта турар жой объектига татбиқ этилади.

Қайта тикланувчи энергиядан фойдаланувчилар учун имтиёз

Турар жойда умумий қуввати 1 кВтдан ортиқ ва 100 кВтгача бўлган қайта тикланувчи энергия қурилмаларини ўрнатган шахснинг мол-мулк солиғи белгиланган миқдорга камайтирилиши мумкин.

Имтиёз:

• оддий қурилмалар учун — 3 йил;
• электр энергиясини сақлаш тизимига эга қуёш панеллари учун — 10 йилгача қўлланилиши мумкин.

Хабарномада хато бўлса нима қилиш керак?

Агар хабарномада:

• объект майдони;
• кадастр қиймати;
• мулкдор ҳақидаги маълумот;
• объект манзили нотўғри кўрсатилган бўлса, кадастр органига мурожаат қилиш лозим.

Солиқ имтиёзи ҳисобга олинмаган бўлса, тасдиқловчи ҳужжатлар билан солиқ органига мурожаат қилиш мумкин.

Тавсия: ҳисобланган солиқ суммаси, объект маълумотлари ва тўлов муддатларини Soliq мобил иловаси ёки солиқ тўловчининг шахсий кабинети орқали текшириб боринг.